ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ
Μέχρι το 1492, όταν ο Χριστόφορος Κολόμβος ανακάλυψε την Αμερική, το φυτό του καπνού –κύριο συστατικό του οποίου είναι η νικοτίνη- παρέμενε άγνωστο στους Ευρωπαίους. Αντίθετα, για τον πολιτισμό των Αζτέκων και την κουλτούρα των Ινδιάνων το φυτό αυτό αποτελούσε κομμάτι της καθημερινότητας τους, καθώς του απέδιδαν υπερφυσικές ιδιότητες και το χρησιμοποιούσαν σε διάφορες θρησκευτικές τελετές. Η σχετική αδιαφορία που επικρατούσε για την χρήση του καπνού εκείνη την περίοδο οφειλόταν κυρίως στην επικράτηση του χρυσού στο εμπόριο.

 

Τον 16ο αιώνα πραγματοποιήθηκε η πρώτη εισαγωγή αποξηραμένων φύλων και σπόρων καπνού στην Ευρώπη από διάφορους εξερευνητές και ιεραποστόλους στην Γαλλία και στην Ισπανία, όπου άρχισαν να το καλλιεργούν θεωρώντας πως διαθέτει φαρμακευτικές ιδιότητες. Η καλλιέργειά του εξαπλώθηκε σταδιακά και σε άλλες χώρες της Ευρώπης, ενώ στα Βαλκάνια έφτασε τον 17ο αιώνα. Μετά το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου το κάπνισμα είχε ήδη μπει στη ζωή εκατομμυρίων ανθρώπων ανά την υφήλιο. Στην Ελλάδα, ειδικότερα, ήδη από τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας, υπήρχαν καπνοκαλλιέργειες στην Θεσσαλονίκη και, αργότερα, στη Θράκη, που αποτέλεσαν σημαντικές πηγές πλούτου για τον αγροτικό πληθυσμό της χώρας.

ΔΡΑΣΕΙΣ ΚΑΙ ( ΤΟΞΙΚΕΣ) ΕΠΙΔΡΑΣΕΙΣ ΣΤΟΝ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟ
Η νικοτίνη- μαζί με την καφεΐνη και την αιθυλική αλκοόλη (αλκοόλ) - αποτελεί μία ευρέως χρησιμοποιημένη ουσία στην κοινωνία μας. Απορροφάται εύκολα από κάθε σημείο, εντός ή εκτός του σώματος, και κατανέμεται πλήρως, ενώ επιδρά έντονα στον εγκέφαλο, το νωτιαίο μυελό, το περιφερικό νευρικό σύστημα, την καρδιά και σε άλλα όργανα του σώματος.

Τον πρώτο καιρό ένας καπνιστής μπορεί να υποφέρει από ναυτία και τάση προς εμετό, ενώ ενδέχεται να μειωθεί και η όρεξη, με αποτέλεσμα να μειώνεται το σωματικό βάρος. Παράλληλα, σε μεγαλύτερες δόσεις ενδέχεται να προκαλέσει νευρικότητα, τρόμο και – σε ακραίες περιπτώσεις - επιληπτικές κρίσεις, ενώ σχετίζεται με την επίπτωση κρίσεων πανικού και διαταραχής πανικού. Παρόλα αυτά, το χρόνιο κάπνισμα μπορεί να προκαλέσει σοβαρότερα προβλήματα που εκθέτουν το άτομο σε μεγάλο κίνδυνο και σχετίζονται πρωτίστως με την πίσσα , ως συστατικού του καπνού. 

 

Άμεσες συνέπειες του καπνίσματος : δύσπνοια- μείωση του εύρους της αναπνοής, παρόξυνση βρογχικού άσθματος, ανικανότητα, υπογονιμότητα, αύξηση του μονοξειδίου του άνθρακα στο αίμα, συχνές λοιμώξεις αναπνευστικού

 

Μακροχρόνιες συνέπειες του καπνίσματος: καρδιακά επεισόδια, εμφράγματα μυοκαρδίου, καρκίνος (πνευμόνων, λάρυγγος, φάρυγγος, στοματικής κοιλότητας, οισοφάγου, παγκρέατος, χοληδόχου κύστεως, τραχήλου της μήτρας), Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (Χ. Α. Π.), αγγειακά εγκεφαλικά επεισόδια, μειωμένη ικανότητα μνήμης

 

Επίσης, γενικότερα, υπάρχει μία παρανόηση σχετικά με το παθητικό κάπνισμα. Ένας μεγάλος αριθμός θανάτων από καρκίνο του πνεύμονα οφείλεται στο κάπνισμα άλλων (δηλ. των καπνιστών) και την περιβαλλοντική μόλυνση που αυτοί προκαλούν, ενώ ακόμη περισσότεροι θάνατοι οφείλονται σε καρδιακή νόσο, λόγω παθητικής εισπνοής καπνού.

 

Όσον αφορά στην εγκυμοσύνη, το κάπνισμα ευθύνεται για τα εξής:
• Αυξημένα ποσοστά αυτόματων αποβολών
• Γεννήσεις θνησιγενών εμβρύων
• Πρόωρος ενδομήτριος θάνατος
• Πρόωρος τοκετός
• Χαμηλό βάρος γέννησης βρεφών

Πέρα από τα παραπάνω το κάπνισμα ενδέχεται να προκαλέσει την εμφάνιση συνδρόμων και διαταραχών στο παιδί.

ΚΑΠΝΙΣΜΑ ΚΑΙ ΕΞΑΡΤΗΣΗ
Η εξάρτηση από την νικοτίνη είναι ισχυρή και αυτό μπορούμε να το συμπεράνουμε από την δυσκολία διακοπής του καπνίσματος.

Η εξάρτηση μπορεί να είναι είτε σωματική είτε ψυχολογική. Η ψυχολογική εξάρτηση είναι πολύ πιο εμφανής στους χρόνιους καπνιστές και το άτομο δύσκολα σταματά μια τέτοια συνήθεια, καθώς η σκέψη πως δεν υπάρχει τσιγάρο προκαλεί άγχος, εκνευρισμό, και ένα αίσθημα ταλαιπωρίας από το οποίο απαλλάσσεται μόλις ανάψει ένα τσιγάρο. Η σωματική εξάρτηση, από την άλλη πλευρά, παρατηρείται μετά την διακοπή του καπνίσματος υπό την μορφή πονοκεφάλων, ναυτίας, ευερεθιστότητας ή υπνηλίας, δυσκοιλιότητας και αύξησης της όρεξης και, σε σύγκριση με την ψυχολογική εξάρτηση, είναι μέτρια έως και λιγότερο ισχυρή.
 
ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΗ ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ
Τη δεκαετία του 1990 ξεκίνησε στις ΗΠΑ μια προσπάθεια θεραπευτικής αντιμετώπισης της εξάρτησης από τη νικοτίνη, η οποία στηρίχθηκε στην υποκατάσταση της ουσίας με τη βοήθεια των νικοτινικών επιθεμάτων και της τσίχλας νικοτίνης. Από το 1996 μάλιστα, τα παραπάνω προϊόντα μπορεί να τα προμηθευτεί ο οποιοσδήποτε από τα φαρμακεία δίχως ιατρική συνταγή, ενώ θεωρούνται μια αποτελεσματική λύση για τη διακοπή του καπνίσματος. Εκτός βέβαια από αυτά, υπάρχει και το ρινικό σπρέι και όλα απελευθερώνουν ένα μικρό ποσοστό νικοτίνης στον οργανισμό, βοηθώντας τους καπνιστές να διακόψουν το κάπνισμα σταδιακά και ελεγχόμενα. Βέβαια, η διακοπή του καπνίσματος δεν είναι κάτι τόσο απλό. Πέρα από τα υποκατάστατα νικοτίνης, τα οποία βοηθούν στην αποτοξίνωση (σωματική απεξάρτηση), το άτομο έχει ανάγκη από ψυχολογική απεξάρτηση-στήριξη σε ατομικό και ομαδικό επίπεδο και ψυχοκοινωνική αποκατάσταση. 

Μύθος : Το τσιγάρο μου φτιάχνει τη διάθεση.

Πραγματικότητα : Πράγματι, το κάπνισμα προκαλεί ένα άμεσο αίσθημα ευφορίας, το οποίο διαδέχεται η «κατάθλιψη» και η κόπωση, αφού το σώμα έχει ανάγκη από τη νικοτίνη. Η καλή διάθεση, συνακόλουθα, μετατρέπεται σε κακή διάθεση.

 

Μύθος : Τα ελαφρά τσιγάρα (light) δεν είναι τόσο βλαβερά.

Πραγματικότητα : Τα φίλτρα που χρησιμοποιούν τα ελαφρά τσιγάρα αλλάζουν τον τρόπο που καπνίζουμε. Παρόλα αυτά, εισπνέουμε την ίδια ποσότητα τοξικών ουσιών που περιέχουν και τα κανονικά τσιγάρα. Τα ελαφρά τσιγάρα, δηλαδή, είναι εξίσου επιβλαβή με τα κανονικά τσιγάρα.

 

Μύθος : Η διακοπή του καπνίσματος προκαλεί αύξηση του σωματικού βάρους.
Πραγματικότητα : Ένας στους πέντε καπνιστές που κόβουν το κάπνισμα δεν παχαίνουν. Και η αλήθεια είναι ότι όσοι παχαίνουν παίρνουν κατά μέσο όρο 3-4  κιλά. Εξάλλου το βάρος μπορεί κάποιος να το ελέγξει φροντίζοντας τη διατροφή του και υιοθετώντας έναν υγιεινό τρόπο ζωής με έντονη άσκηση.

 

Μύθος : Οι θεραπείες με υποκατάστατα της νικοτίνης είναι επιβλαβείς για τους καρδιοπαθείς.
Πραγματικότητα : Φυσικά οι θεραπείες με υποκατάστατα νικοτίνης έχουν αποδειχθεί ασφαλείς. Ωστόσο, κάποιος που σκοπεύει να ξεκινήσει μια τέτοιο θεραπεία, καλό θα ήταν να επικοινωνήσει με το θεράποντα γιατρό του.