Τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στο γενικό πληθυσμό προέρχονται από την έρευνα του ΕΠΙΨΥ «Πανελλήνια έρευνα στο γενικό πληθυσμό για την ψυχοκοινωνική υγεία και τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών», η οποία υλοποιήθηκε το 2004 (n = 4.774, 12-64 ετών, με τη χρήση προσωπικής συνέντευξης στο νοικοκυριό).
Σύμφωνα με τα στοιχεία της έρευνας, σχεδόν 1/11 άτομα ηλικίας 15-64 ετών (9% του δείγματος, περίπου 670.000 άτομα του πληθυσμού ηλικίας 12-64) ανέφεραν χρήση κάποιας παράνομης ουσίας (κυρίως κάνναβης) έστω και μία φορά στη ζωή, 4% δοκίμασαν 1-2 φορές, ενώ το 5% επανέλαβαν τη χρήση τουλάχιστον 3 φορές. Χρήση τους τελευταίους 12 μήνες ανέφεραν το 2% των ερωτηθέντων και χρήση τις τελευταίες 30 ημέρες το 1%. Τα υψηλότερα ποσοστά χρήσης παρατηρήθηκαν στους άνδρες (13%, έναντι 4% των γυναικών), στις ηλικιακές ομάδες 18-24, 25-34 και 35-44 ετών (περίπου 12%), στα άτομα με υψηλό εκπαιδευτικό επίπεδο (15%) και στην Αθήνα (12%), έναντι της Θεσσαλονίκης (8%) και των λοιπών αστικών περιοχών (7%) (Κοκκέβη και συν., 2007).
Τα πιο πρόσφατα στοιχεία για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών στους έφηβους-μαθητές προέρχονται από την «Πανελλήνια έρευνα στο σχολικό πληθυσμό για τη χρήση εξαρτησιογόνων ουσιών και άλλες εξαρτητικές συμπεριφορές» (Πανελλήνια Έρευνα ESPAD) που πραγματοποίησε το ΕΠΙΨΥ το 2015 με τη μερική χρηματοδότηση του ΟΚΑΝΑ και τη συνεργασία των κατά τόπους Κέντρων Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας ΟΚΑΝΑ/Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Η έρευνα υλοποιήθηκε σε πανελλήνιο αντιπροσωπευτικό δείγμα 3.202 μαθητών ηλικίας 16 ετών (μέση ηλικία: 15,7 έτη, Α΄ Λυκείου) από 175 σχολικές μονάδες. Οι μαθητές απάντησαν σε ανώνυμο ερωτηματολόγιο που συμπλήρωσαν μέσα στην τάξη.
Σύμφωνα με τα αποτελέσματα της πανελλήνιας αυτής έρευνας, αναφορικά με τη συμπεριφορά καπνίσματος / χρήση καπνού:
• 2/5 16χρονους μαθητές (39,2%) έχουν καπνίσει έστω και μία φορά σε όλη τους τη ζωή, χωρίς να παρατηρείται διαφορά ανάμεσα στα αγόρια και τα κορίτσια.
• Σχεδόν 1/5 16χρονους μαθητές (18,9%) έχει καπνίσει πολύ πρόσφατα, έχει δηλαδή καπνίσει κατά τη διάρκεια των 30 τελευταίων ημερών πριν από την έρευνα, με τα αγόρια να εμφανίζουν ελαφρώς μεγαλύτερο ποσοστό από τα κορίτσια.
• 1/9 16χρονους μαθητές (11,1%) καπνίζει τουλάχιστον ένα τσιγάρο καθημερινά. Σημαντικά υψηλότερο ποσοστό αγοριών από ότι κοριτσιών αναφέρουν καθημερινό κάπνισμα.
• Σε ποσοστό 2,9%, οι 16χρονοι μαθητές ανέφεραν «βαρύ» κάπνισμα, δηλαδή κάπνισμα τουλάχιστον 11 τσιγάρων καθημερινά, με τα αγόρια να εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά από τα κορίτσια.
• Περίπου 1/5 16χρονους μαθητές (19,1%) έχει πειραματιστεί με το ηλεκτρονικό τσιγάρο. Τα αγόρια αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό (26,3%) ότι έχουν χρησιμοποιήσει ηλεκτρονικό τσιγάρο συγκριτικά με τα κορίτσια (12,0%).
• 1/3 16χρονους μαθητές (36,3%) που έχουν καπνίσει έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή κάπνισε το πρώτο του τσιγάρο σε ηλικία ?13 ετών.
• 2/5 16χρονους μαθητές (39,2%) έχουν καπνίσει έστω και μία φορά σε όλη τους τη ζωή, χωρίς να παρατηρείται διαφορά ανάμεσα στα αγόρια και τα κορίτσια.
• Σχεδόν 1/5 16χρονους μαθητές (18,9%) έχει καπνίσει πολύ πρόσφατα, έχει δηλαδή καπνίσει κατά τη διάρκεια των 30 τελευταίων ημερών πριν από την έρευνα, με τα αγόρια να εμφανίζουν ελαφρώς μεγαλύτερο ποσοστό από τα κορίτσια.
• 1/9 16χρονους μαθητές (11,1%) καπνίζει τουλάχιστον ένα τσιγάρο καθημερινά. Σημαντικά υψηλότερο ποσοστό αγοριών από ότι κοριτσιών αναφέρουν καθημερινό κάπνισμα.
• Σε ποσοστό 2,9%, οι 16χρονοι μαθητές ανέφεραν «βαρύ» κάπνισμα, δηλαδή κάπνισμα τουλάχιστον 11 τσιγάρων καθημερινά, με τα αγόρια να εμφανίζουν μεγαλύτερα ποσοστά από τα κορίτσια.
• Περίπου 1/5 16χρονους μαθητές (19,1%) έχει πειραματιστεί με το ηλεκτρονικό τσιγάρο. Τα αγόρια αναφέρουν σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό (26,3%) ότι έχουν χρησιμοποιήσει ηλεκτρονικό τσιγάρο συγκριτικά με τα κορίτσια (12,0%).
• 1/3 16χρονους μαθητές (36,3%) που έχουν καπνίσει έστω και μία φορά σε όλη τη ζωή κάπνισε το πρώτο του τσιγάρο σε ηλικία ?13 ετών.
Όσον αφορά την κατανάλωση οινοπνευματωδών ποτών, η ίδια πανελλήνια έρευνα παρουσίασε τα εξής αποτελέσματα:
• 2/3 εφήβους (66,2%) αναφέρουν ότι κατανάλωσαν κάποιο οινοπνευματώδες ποτό πρόσφατα (τις τελευταίες 30 ημέρες πριν τη διεξαγωγή της έρευνας), χωρίς να παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων.
• Ποσοστό 7,6% των εφήβων αναφέρουν συχνή κατανάλωση αλκοόλ (?10 φορές) τον τελευταίο μήνα πριν τη διεξαγωγή της έρευνας, με τα αγόρια να εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερο ποσοστό (9,6%) συγκριτικά με τα κορίτσια (5,6%).
• Σχεδόν 2/5 μαθητές (38,3%) αναφέρουν κατανάλωση 5 ή περισσότερων ποτών στη σειρά ?1 φορά τον τελευταίο μήνα πριν από την έρευνα. Τα αγόρια αναφέρουν υπερβολική κατανάλωση σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό (43,3%) συγκριτικά με τα κορίτσια (33,5%).
• 1/10 μαθητές (9,9%) αναφέρει κατανάλωση 5 ή περισσότερων ποτών στη σειρά ?3 φορές τον τελευταίο μήνα πριν από την έρευνα, τα αγόρια σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τα κορίτσια (12,2% και 7,7%, αντίστοιχα).
• Περισσότεροι από 1/4 μαθητές (27,6%) αναφέρουν ότι μέθυσαν τουλάχιστον μία φορά κατά τους τελευταίους 12 μήνες πριν τη διεξαγωγή της έρευνας.
• 2/3 εφήβους (66,2%) αναφέρουν ότι κατανάλωσαν κάποιο οινοπνευματώδες ποτό πρόσφατα (τις τελευταίες 30 ημέρες πριν τη διεξαγωγή της έρευνας), χωρίς να παρατηρούνται σημαντικές διαφορές μεταξύ των δύο φύλων.
• Ποσοστό 7,6% των εφήβων αναφέρουν συχνή κατανάλωση αλκοόλ (?10 φορές) τον τελευταίο μήνα πριν τη διεξαγωγή της έρευνας, με τα αγόρια να εμφανίζουν σημαντικά υψηλότερο ποσοστό (9,6%) συγκριτικά με τα κορίτσια (5,6%).
• Σχεδόν 2/5 μαθητές (38,3%) αναφέρουν κατανάλωση 5 ή περισσότερων ποτών στη σειρά ?1 φορά τον τελευταίο μήνα πριν από την έρευνα. Τα αγόρια αναφέρουν υπερβολική κατανάλωση σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό (43,3%) συγκριτικά με τα κορίτσια (33,5%).
• 1/10 μαθητές (9,9%) αναφέρει κατανάλωση 5 ή περισσότερων ποτών στη σειρά ?3 φορές τον τελευταίο μήνα πριν από την έρευνα, τα αγόρια σε σημαντικά υψηλότερο ποσοστό συγκριτικά με τα κορίτσια (12,2% και 7,7%, αντίστοιχα).
• Περισσότεροι από 1/4 μαθητές (27,6%) αναφέρουν ότι μέθυσαν τουλάχιστον μία φορά κατά τους τελευταίους 12 μήνες πριν τη διεξαγωγή της έρευνας.
Σχετικά με τη χρήση άλλων παράνομων ουσιών, τα αποτελέσματα της έρευνας έδειξαν ότι:
• Χρήση κάποιας παράνομης ουσίας έστω και μία φορά στη ζωή αναφέρθηκε από το 10,6% των 16χρονων μαθητών, με τα αγόρια να έχουν υπερδιπλάσιο ποσοστό σε σύγκριση με τα κορίτσια.
• Η κάνναβη είναι η πλέον δημοφιλής παράνομη ουσία? χρήση της αναφέρθηκε από το 9,1% του δείγματος, κυρίως τα αγόρια (12,4%). Η πλειονότητα των χρηστών κάνναβης (7,5% του δείγματος) έκαναν χρήση της ουσίας τους τελευταίους 12 μήνες και οι μισοί (4,1% του δείγματος) τις τελευταίες 30 ημέρες. Τη χρήση κάνναβης επανέλαβαν ?3 φορές σε όλη τη ζωή το 4,6% του δείγματος.
• Σε ποσοστό 12,5%, οι 16χρονοι μαθητές ανέφεραν χρήση κάποιας εισπνεόμενης ουσίας.
• Το 4,2% των εφήβων μαθητών ανέφεραν μη-συνταγογραφημένη χρήση ηρεμιστικών ή υπνωτικών.
• Το 2,5%των εφήβων ανέφερε τη χρήση «νέων» ψυχοδραστικών ουσιών (κυρίως συνθετικών κανναβινοειδών).
• Τα ποσοστά χρήσης άλλων ουσιών αναφέρονται σε ποσοστά χαμηλότερα του 2%.
• Χρήση κάποιας παράνομης ουσίας έστω και μία φορά στη ζωή αναφέρθηκε από το 10,6% των 16χρονων μαθητών, με τα αγόρια να έχουν υπερδιπλάσιο ποσοστό σε σύγκριση με τα κορίτσια.
• Η κάνναβη είναι η πλέον δημοφιλής παράνομη ουσία? χρήση της αναφέρθηκε από το 9,1% του δείγματος, κυρίως τα αγόρια (12,4%). Η πλειονότητα των χρηστών κάνναβης (7,5% του δείγματος) έκαναν χρήση της ουσίας τους τελευταίους 12 μήνες και οι μισοί (4,1% του δείγματος) τις τελευταίες 30 ημέρες. Τη χρήση κάνναβης επανέλαβαν ?3 φορές σε όλη τη ζωή το 4,6% του δείγματος.
• Σε ποσοστό 12,5%, οι 16χρονοι μαθητές ανέφεραν χρήση κάποιας εισπνεόμενης ουσίας.
• Το 4,2% των εφήβων μαθητών ανέφεραν μη-συνταγογραφημένη χρήση ηρεμιστικών ή υπνωτικών.
• Το 2,5%των εφήβων ανέφερε τη χρήση «νέων» ψυχοδραστικών ουσιών (κυρίως συνθετικών κανναβινοειδών).
• Τα ποσοστά χρήσης άλλων ουσιών αναφέρονται σε ποσοστά χαμηλότερα του 2%.