Το Κέντρο Πρόληψης των Εξαρτήσεων και Προαγωγής της Ψυχοκοινωνικής Υγείας Π.Ε. Ρεθύμνου πραγματοποίησε Εσπερίδα με θέμα «Εφηβεία και Εξαρτήσεις στο Ρέθυμνο: Ενημερώνομαι, Προβληματίζομαι, Ενεργώ» το Σάββατο 13 Νοεμβρίου 2021, στο Σπίτι του Πολιτισμού.
Η εκδήλωση επικεντρώθηκε στην παρουσίαση των αποτελεσμάτων της «Πανελλήνιας Έρευνας στο Σχολικό πληθυσμό για τη χρήση Εξαρτησιογόνων Ουσιών και άλλες Εξαρτητικές Συμπεριφορές» ESPAD 2019, με ιδιαίτερη έμφαση στα επιδημιολογικά δεδομένα που αφορούν τους μαθητές του Ν. Ρεθύμνου. Η εκδήλωση πλαισιώθηκε από ομιλίες σχετικές με τις εξαρτήσεις στην εφηβεία, τους παράγοντες κινδύνου, τις επιπτώσεις της χρήσης ουσιών στον εφηβικό εγκέφαλο, τη θεραπεία της προβληματικής ενασχόλησης με το διαδίκτυο και τη γενικότερη φιλοσοφία της πρόληψης των εξαρτήσεων.
Ειδικότερα, ο κ. Πολύβιος Ψήνας Κοινωνιολόγος, Στέλεχος Πρόληψης του Κέντρου Πρόληψης Ρεθύμνου, παρουσίασε τα επιδημιολογικά δεδομένα της έρευνας ESPAD 2019, σχετικά με τη χρήση νόμιμων και παράνομων ουσιών, αλλά και άλλων εξαρτητικών συμπεριφορών ( μέσα κοινωνικής, δικτύωσης, ηλεκτρονικά παιχνίδια, στοιχηματισμός) σε εθνικό επίπεδο και στη συνέχεια έγινε εκτενής ανάλυση της επιδημιολογικής εικόνας της Κρήτης και του Ν. Ρεθύμνου. Παρουσιάστηκαν επίσης, οι τάσεις, οι συμπεριφορές και οι αντιλήψεις των νέων ηλικίας 16-18 ετών, αλλά και δείκτες που αφορούν στο κοινωνικό και οικογενειακό τους περιβάλλον και μπορούν να λειτουργούν επιβαρρυντικά. Στο πλαίσιο της παρουσίασης εντοπίστηκαν οι δείκτες που βελτιώνονται διαχρονικά, αλλά και εκείνοι που χρήζουν προσοχής και διαφοροποιούν το Ρέθυμνο, τόσο από τους εθνικούς μέσους όρους, όσο και διαχρονικά. Επίσης, δόθηκε έμφαση σε νέες αναδυόμενες μορφές εξαρτήσεων, όπως το ηλεκτρονικό τσιγάρο και ο ναργιλές, αλλά και σε δυσλειτουργικές στάσεις και αντιλήψεις των νέων γύρω από την επικινδυνότητα, της χρήσης ουσιών, προϊόντων καπνού, αλλά και αλκοόλ. Τέλος, επισημάνθηκε η δυναμική που φαίνεται να έχουν ορισμένοι δείκτες, όπως λ.χ. η διείσδυση των προϊόντων καπνού στις ηλικίες κάτω των 13, η χρήση εισπνεόμενων ουσιών, επιβάτης σε όχημα που ο οδηγός έχει πιεί υπερβολικά, ή η προσκόλληση στα ηλεκτρονικά παιχνίδια, η οποία θα πρέπει να μας προβληματίσει για το μέλλον.
Στη συνέχεια, η κα. Έφη Παπαδοπούλου, Ψυχολόγος, Στέλεχος του Πολυδύναμου Κέντρου ΟΚΑΝΑ Ρεθύμνου, στο πλαίσιο της ομιλίας της με τίτλο «Η εξάρτηση στην εφηβεία-παράγοντες κινδύνου» αναφέρθηκε στα χαρακτηριστικά της αναπτυξιακής περιόδου της εφηβείας, στις μεγάλες ψυχοσωματικές αλλαγές που λαμβάνουν χώρα, αλλά και στις έντονες μεταβάσεις στο πλαίσιο των οποίων οι έφηβοι καλούνται να πάρουν σημαντικές αποφάσεις. Στη συνέχεια, αναφέρθηκε στους βασικούς παράγοντες που είναι δυνατόν να ωθούν τους νέους προς τη χρήση ουσιών και άλλων εξαρτητικών συμπεριφορών, αλλά και στα βασικά στάδια της εξάρτησης. Έγινε επίσης εκτενής αναφορά στους παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τις εξαρτήσεις και μπορεί να αφορούν ατομικούς και κοινωνικούς παράγοντες, αλλά και την ίδια την οικογένεια. Κλείνοντας η κα. Παπαδοπούλου παρουσίασε τη δομή και τη δράση της Πρότυπης Μονάδας Θεραπείας, της Κινητής Μονάδας Παρέμβασης και του Πολυδύναμου Κέντρου Ρεθύμνου.
Στη συνέχεια ακολούθησε η εισήγηση του κ. Γεωργίου Παναγή, Καθηγητή Βιοψυχολογίας του Τμήματος Ψυχολογίας του Πανεπιστήμιου Κρήτης, με τίτλο «Αναπτυσσόμενος εφηβικός εγκέφαλος και χρήση ουσιών: Προβλήματα και προβληματισμοί» στην οποία επισημάνθηκε ο τρόπος με τον οποίο ο εφηβικός εγκέφαλος αυξάνει τον κίνδυνο για κατάχρηση ουσιών και εθισμό. Ο κ. Παναγής περιέγραψε επίσης ορισμένες από τις επιπτώσεις πουν έχουν οι εθιστικές ουσίες στον αναπτυσσόμενο εγκέφαλο του εφήβου και πώς αυτές συνδέονται με τις νευρωνικές αλλαγές που παρατηρούνται στην εφηβεία. Στην συνέχεια, έγινε αναφορά στην αναπτυξιακή περίοδο της εφηβείας, η οποία χαρακτηρίζεται από μείζονες σωματικές, οργανικές, ψυχολογικές και κοινωνικές αλλαγές, κατά τη διάρκεια της οποίας οι νέοι άνθρωποι έχουν την τάση να υιοθετούν συμπεριφορές υψηλού κινδύνου, όπως η πρώτη επαφή με το αλκοόλ, το τσιγάρο και άλλες εθιστικές ουσίες. Η ανωριμότητα δε, του εγκεφάλου και οι αλλαγές που συμβαίνουν σε αυτόν ευθύνονται σε μεγάλο βαθμό για την αυξημένη εμπλοκή των εφήβων σε ριψοκίνδυνες συμπεριφορές. Ολοκληρώνοντας, ο κ. Παναγής τόνισε ότι η κατάχρηση ουσιών κατά την εφηβεία συνδέεται με ποικίλες αρνητικές συνέπειες τόσο σε νευρωνικό, όσο και σε συμπεριφορικό επίπεδο.
Η επόμενη εισήγηση με τίτλο «Η θεραπεία της προβληματικής ενασχόλησης με το διαδίκτυο στο ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ» πραγματοποιήθηκε από την κα. Νεκταρία Τσάμη, Κοινωνιολόγο-Προσωπικό θεραπείας, του ΚΕΘΕΑ ΑΡΙΑΔΝΗ Χανιών. Ειδικότερα, η κα. Τσάμη αφού έκανε μια σύντομη παρουσίαση του ΚΕΘΕΑ, αναφέρθηκε αναλυτικά στο ζήτημα της προβληματικής ενασχόλησης με το διαδίκτυο, εστιάζοντας στα διαγωνιστικά κριτήρια της εν λόγω εξάρτησης, στα αίτια του εθισμού, αλλά και σε κάποια ανησυχητικά σημάδια ανίχνευσης της προβληματικής χρήσης του διαδικτύου. Στο πλαίσιο της εισήγησης της δόθηκε ιδιαίτερη έμφαση στο ρόλο των γονέων σχετικά με την πρόληψη διαταραχών εθισμού στο διαδίκτυο, φέρνοντας συγκεκριμένα παραδείγματα και συμβουλές που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από γονείς ή εκπαιδευτικούς.
Η τελευταία εισήγηση πραγματοποιήθηκε από την κα. Ανδρονίκη Μπογά, Ψυχολόγο, Επιστημονικά Υπεύθυνη του Κέντρου Πρόληψης Ρεθύμνου, με τίτλο «Η πρόληψη των εξαρτήσεων: Οι δράσεις του Κέντρου Πρόληψης Π.Ε. Ρεθύμνου». Η κα. Μπογά αναφέρθηκε αναλυτικά στη φιλοσοφία της πρόληψης των εξαρτήσεων, δίνοντας έμφαση στο γενικό σκοπό και στους επιμέρους στόχους του Κέντρου Πρόληψης Ρεθύμνου. Ειδικότερα, παρουσίασε τη στοχοθεσία του Κέντρου για την επόμενη 5ετία, τονίζοντας την ανάγκη, αλλά και τη σημασία της πρώιμης παρέμβασης. Στη συνέχεια της παρουσίασης αναφέρθηκε στους προστατευτικούς παράγοντες για την πρόληψη των εξαρτήσεων, συνδέοντάς τους με τις δράσεις που αναπτύσσονται στο Κέντρο και αφορούν την οικογένεια, το σχολείο, τα παιδιά και τους εφήβους εκτός σχολικού πλαισίου αλλά και την ευρύτερη κοινότητα.
Μετά το τέλος των εισηγήσεων δόθηκε η δυνατότητα στους συμμετέχοντες να υποβάλλουν ερωτήματα προς τους εισηγητές. Ακολούθησε ένας γόνιμος διάλογος και προβληματισμός σχετικά με τα ζητήματα που ετέθησαν, κάτι που έγινε αντιληπτό από την υψηλή ποιότητα της συζήτησης που ακολούθησε.
Η Εσπερίδα ολοκληρώθηκε με την διαπίστωση ότι το έργο της πρόληψης των εξαρτήσεων χρειάζεται συνεχή στήριξη και εμπλοκή όλων μας.
