Αυτήν την περίοδο η στέρηση της κανονικότητάς μας , σε συνδυασμό με την ανησυχία για την υγεία μας, το άγχος και την ανασφάλεια για το μέλλον, τις επαγγελματικές και οικονομικές ανησυχίες , αλλά και την αδυναμία ελέγχου ή πρόβλεψης όσων πρόκειται να συμβούν, σίγουρα προκαλεί αρνητικά συναισθήματα σε όλους μας . Μέσα σε λίγο καιρό η ζωή μας έχει αλλάξει και αυτή η αλλαγή φέρνει ανισορροπίες.
Όλα αυτά μας αποσταθεροποιούν, μας φοβίζουν, μας τρομάζουν. Για όλους μας είναι στιγμές πρωτόγνωρες και καινούριες κι είναι πολλές φορές δύσκολο να μην κάνουμε άσχημες σκέψεις για το παρόν, αλλά και για το διάστημα που θα ακολουθήσει τη χαλάρωση των μέτρων
Ένα μεγάλο μέρος του άγχους και της αβεβαιότητάς μας προέρχεται από το ότι έχουμε ανάγκη να ελέγχουμε τη ζωή μας, για να νιώθουμε ασφάλεια και σιγουριά, αλλά αυτήν την περίοδο δε μπορούμε να έχουμε υπό τον έλεγχό μας πολλά πράγματα σημαντικά για μας. Δε γνωρίζουμε πότε θα επανέλθουμε στην «κανονικότητά» μας, πώς θα διαμορφωθεί η ζωή και η καθημερινότητά μας ,τι αλλαγές και συνέπειες θα υπάρξουν στην εργασία και τις σχέσεις μας. Ίσως να νιώθουμε αβοήθητοι για το τι θα συμβεί σε πολλές πτυχές της ζωής μας, όπως την υγεία, την εργασία, την εκπαίδευση, τις σχέσεις.
Είναι αλήθεια ότι στους ανθρώπους αρέσει η σιγουριά. Θέλουμε να ξέρουμε τι θα συμβεί και πότε, ώστε να προλαμβάνουμε καταστάσεις που μας φαίνονται απειλητικές. Σε καιρούς σαν αυτούς, η ψυχική μας υγεία μπορεί να υποφέρει. Δε γνωρίζουμε πάντα τι συμβαίνει. Μπορεί να νιώθουμε περισσότερο από το συνηθισμένο θυμό, ανημπόρια ή θλίψη. Να παρατηρούμε ότι είμαστε πιο αγχωμένοι από άλλους ή και να αρνούμαστε την πραγματικότητα. Να δυσκολευόμαστε να εκτελέσουμε πολλές φορές τις καθημερινές μας δραστηριότητες.
Εντούτοις, η αβεβαιότητα συμβαδίζει με τη ζωή. Κανείς δε γνωρίζει με σιγουριά το μέλλον. Και τώρα με τον κορωνοιό, πολλοί αισθανόμαστε μεγαλύτερη αγωνία για το μέλλον. Το να μπορούμε όμως να συμβιώνουμε με την αβεβαιότητα είναι μια θεμελιώδης ψυχολογική ικανότητα που μπορεί να μας κάνει πιο ανθεκτικούς στις αντιξοότητες.
Δυστυχώς, δε μπορούμε να σταματήσουμε να έχουμε αισθήματα αβεβαιότητας, αλλά μπορούμε να μάθουμε διαφορετικούς τρόπους για να την διαχειριζόμαστε.
• Ένας τρόπος να τη διαχειριστούμε είναι να αποφύγουμε τις σκέψεις σχετικά με το μέλλον. Όταν δεν υπάρχουν άμεσες λύσεις, το να μην εστιάζουμε στη μελλοντική κατάσταση μπορεί να είναι μια χρήσιμη λύση. Ωστόσο, δεν είναι πάντα η ιδανική. Το να μη σκεφτόμαστε και να μην προγραμματίζουμε το μέλλον, σε κάποιες περιπτώσεις οδηγεί σε περισσότερο άγχος μακροπρόθεσμα. Επομένως, θα πρέπει να δούμε αν υπάρχει κάποιος τρόπος να ελαχιστοποιηθεί η αβεβαιότητα. Αυτό που ίσως βοηθάει είναι να διαχωρίσουμε τι είναι κάτω από τον έλεγχό μας και τι όχι. Μπορούμε να ελέγξουμε όσα εμείς μπορούμε να κάνουμε και όσα περνάνε από το χέρι μας. Να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους. Ίσως αυτό μας βοηθήσει να είμαστε πιο ήρεμοι. Μπορούμε ,για παράδειγμα, να ενημερωνόμαστε για τις τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις που αφορούν στον ιό, χωρίς όμως να καταλήγουμε στην υπερπληροφόρηση, η οποία επιτείνει την αγωνία μας .
Όλα αυτά μας αποσταθεροποιούν, μας φοβίζουν, μας τρομάζουν. Για όλους μας είναι στιγμές πρωτόγνωρες και καινούριες κι είναι πολλές φορές δύσκολο να μην κάνουμε άσχημες σκέψεις για το παρόν, αλλά και για το διάστημα που θα ακολουθήσει τη χαλάρωση των μέτρων
Ένα μεγάλο μέρος του άγχους και της αβεβαιότητάς μας προέρχεται από το ότι έχουμε ανάγκη να ελέγχουμε τη ζωή μας, για να νιώθουμε ασφάλεια και σιγουριά, αλλά αυτήν την περίοδο δε μπορούμε να έχουμε υπό τον έλεγχό μας πολλά πράγματα σημαντικά για μας. Δε γνωρίζουμε πότε θα επανέλθουμε στην «κανονικότητά» μας, πώς θα διαμορφωθεί η ζωή και η καθημερινότητά μας ,τι αλλαγές και συνέπειες θα υπάρξουν στην εργασία και τις σχέσεις μας. Ίσως να νιώθουμε αβοήθητοι για το τι θα συμβεί σε πολλές πτυχές της ζωής μας, όπως την υγεία, την εργασία, την εκπαίδευση, τις σχέσεις.
Είναι αλήθεια ότι στους ανθρώπους αρέσει η σιγουριά. Θέλουμε να ξέρουμε τι θα συμβεί και πότε, ώστε να προλαμβάνουμε καταστάσεις που μας φαίνονται απειλητικές. Σε καιρούς σαν αυτούς, η ψυχική μας υγεία μπορεί να υποφέρει. Δε γνωρίζουμε πάντα τι συμβαίνει. Μπορεί να νιώθουμε περισσότερο από το συνηθισμένο θυμό, ανημπόρια ή θλίψη. Να παρατηρούμε ότι είμαστε πιο αγχωμένοι από άλλους ή και να αρνούμαστε την πραγματικότητα. Να δυσκολευόμαστε να εκτελέσουμε πολλές φορές τις καθημερινές μας δραστηριότητες.
Εντούτοις, η αβεβαιότητα συμβαδίζει με τη ζωή. Κανείς δε γνωρίζει με σιγουριά το μέλλον. Και τώρα με τον κορωνοιό, πολλοί αισθανόμαστε μεγαλύτερη αγωνία για το μέλλον. Το να μπορούμε όμως να συμβιώνουμε με την αβεβαιότητα είναι μια θεμελιώδης ψυχολογική ικανότητα που μπορεί να μας κάνει πιο ανθεκτικούς στις αντιξοότητες.
Δυστυχώς, δε μπορούμε να σταματήσουμε να έχουμε αισθήματα αβεβαιότητας, αλλά μπορούμε να μάθουμε διαφορετικούς τρόπους για να την διαχειριζόμαστε.
• Ένας τρόπος να τη διαχειριστούμε είναι να αποφύγουμε τις σκέψεις σχετικά με το μέλλον. Όταν δεν υπάρχουν άμεσες λύσεις, το να μην εστιάζουμε στη μελλοντική κατάσταση μπορεί να είναι μια χρήσιμη λύση. Ωστόσο, δεν είναι πάντα η ιδανική. Το να μη σκεφτόμαστε και να μην προγραμματίζουμε το μέλλον, σε κάποιες περιπτώσεις οδηγεί σε περισσότερο άγχος μακροπρόθεσμα. Επομένως, θα πρέπει να δούμε αν υπάρχει κάποιος τρόπος να ελαχιστοποιηθεί η αβεβαιότητα. Αυτό που ίσως βοηθάει είναι να διαχωρίσουμε τι είναι κάτω από τον έλεγχό μας και τι όχι. Μπορούμε να ελέγξουμε όσα εμείς μπορούμε να κάνουμε και όσα περνάνε από το χέρι μας. Να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους. Ίσως αυτό μας βοηθήσει να είμαστε πιο ήρεμοι. Μπορούμε ,για παράδειγμα, να ενημερωνόμαστε για τις τελευταίες επιστημονικές εξελίξεις που αφορούν στον ιό, χωρίς όμως να καταλήγουμε στην υπερπληροφόρηση, η οποία επιτείνει την αγωνία μας .
• Άλλωστε μια ουσιώδης πτυχή της πραγματικότητας είναι ότι όλα είναι παροδικά, δε θα είναι για πάντα. Αυτή η κατάσταση αμφιβολίας και ανασφάλειας που ζούμε και νιώθουμε ότι δε θα τελειώσει, κάποια στιγμή θ’ αλλάξει και θα ξεκινήσει κάτι καινούριο.
• Σε δεύτερο επίπεδο ,εξετάζουμε τι ακριβώς μας προκαλεί αβεβαιότητα . Αν, για παράδειγμα ,αγωνιούμε για την υγεία μας, σκεφτόμαστε τρόπους που θα κρατήσουν το σώμα μας δυνατό-όπως νέες συνταγές υγιεινής διατροφής- για να αντιμετωπίσει τον ιό σε περίπτωση έκθεσης σε αυτόν. Αν φοβόμαστε την κοινωνική απομόνωση, βάζουμε στο ημερήσιο πρόγραμμά μας την επικοινωνία με κοντινούς μας ανθρώπους.
• Κάτι που μπορεί να μας βοηθήσει επίσης είναι να τηρούμε ένα πρόγραμμα στην καθημερινότητά μας με σχετική σταθερότητα, μια ρουτίνα που θα βασίζεται σε κάποιες καθημερινές συνήθειες που εμείς χρειάζεται να διαμορφώσουμε. Μέσα σε όλα αυτά ,όμως, θα πρέπει να υπάρχει η ελπίδα ,τα σχέδια, τα όνειρα, όταν αρχίσει ν’ αλλάζει η καθημερινότητά μας. Να δώσουμε στον εαυτό μας το αίσθημα της ελπίδας, αναζητώντας συμμάχους μέσα στο κλίμα της αλλαγής.
• Για να αντιμετωπίσουμε τη νέα πραγματικότητα θα χρειαστεί να εστιάσουμε στο τώρα, στο σήμερα. Για όλη αυτήν την κατάσταση που δε γνωρίζουμε πόσο θα διαρκέσει οι αξίες μας μπορούν να γίνουν αρωγός για να παραμείνουμε προσγειωμένοι , όταν αισθανόμαστε ότι τα πράγματα είναι εκτός ελέγχου μας. Να καταφέρουμε να δούμε πόσα δυνατά και φωτεινά κομμάτια έχουμε μέσα μας. Να μπορούμε να βοηθάμε το διπλανό μας, το συνάνθρωπό μας, τον άνθρωπό μας περισσότερο από πριν. Να επικεντρωθούμε στην ατομική μας ευθύνη για το καλό όλων. Να δώσουμε νόημα σε αυτό που ζούμε ,το απλό, το καθημερινό. Ν’ αγκαλιάζουμε με τα λόγια μας, να λέμε μια γλυκιά κουβέντα, ν’ ακούμε, να συνομιλούμε, να γελάμε, να μένουμε ενωμένοι.
• Όταν νιώθουμε αβέβαιοι, είναι σημαντικό να δώσουμε χρόνο στον εαυτό μας να επεξεργαστούμε αυτό που συμβαίνει. Ας αναζητήσουμε δικούς μας ανθρώπους που μπορούν να μας βοηθήσουν να εξοικειωθούμε με την αβεβαιότητα .Συζητώντας μαζί τους τις ανησυχίες μας, μπορεί να βοηθηθούμε να δούμε την αβεβαιότητα ως μέρος μιας μεγαλύτερης εικόνας κι όχι σαν απειλή. Η συνειδητοποίηση του ότι η αβεβαιότητα είναι ένα αναπόφευκτο μέρος μιας πραγματικότητας είναι απελευθερωτική σε έναν κόσμο όπου κανείς δε μπορεί να έχει μια σίγουρη απάντηση.
Άλλωστε η αβεβαιότητα μπορεί και να είναι μια μεταβατική περίοδος που θα μας οδηγήσει τελικά σε μια νέα και πιο συνειδητοποιημένη ζωή. Να μας βοηθήσει να εστιάσουμε σε πολλαπλές εναλλακτικές λύσεις , επιλογές και δυνατότητες και να επαναξιολογήσουμε καταστάσεις. Μπορούμε να πάμε ένα βήμα παραπέρα και να δώσουμε προτεραιότητα σε ένα διαφορετικό τρόπο ζωής.
• Σε δεύτερο επίπεδο ,εξετάζουμε τι ακριβώς μας προκαλεί αβεβαιότητα . Αν, για παράδειγμα ,αγωνιούμε για την υγεία μας, σκεφτόμαστε τρόπους που θα κρατήσουν το σώμα μας δυνατό-όπως νέες συνταγές υγιεινής διατροφής- για να αντιμετωπίσει τον ιό σε περίπτωση έκθεσης σε αυτόν. Αν φοβόμαστε την κοινωνική απομόνωση, βάζουμε στο ημερήσιο πρόγραμμά μας την επικοινωνία με κοντινούς μας ανθρώπους.
• Κάτι που μπορεί να μας βοηθήσει επίσης είναι να τηρούμε ένα πρόγραμμα στην καθημερινότητά μας με σχετική σταθερότητα, μια ρουτίνα που θα βασίζεται σε κάποιες καθημερινές συνήθειες που εμείς χρειάζεται να διαμορφώσουμε. Μέσα σε όλα αυτά ,όμως, θα πρέπει να υπάρχει η ελπίδα ,τα σχέδια, τα όνειρα, όταν αρχίσει ν’ αλλάζει η καθημερινότητά μας. Να δώσουμε στον εαυτό μας το αίσθημα της ελπίδας, αναζητώντας συμμάχους μέσα στο κλίμα της αλλαγής.
• Για να αντιμετωπίσουμε τη νέα πραγματικότητα θα χρειαστεί να εστιάσουμε στο τώρα, στο σήμερα. Για όλη αυτήν την κατάσταση που δε γνωρίζουμε πόσο θα διαρκέσει οι αξίες μας μπορούν να γίνουν αρωγός για να παραμείνουμε προσγειωμένοι , όταν αισθανόμαστε ότι τα πράγματα είναι εκτός ελέγχου μας. Να καταφέρουμε να δούμε πόσα δυνατά και φωτεινά κομμάτια έχουμε μέσα μας. Να μπορούμε να βοηθάμε το διπλανό μας, το συνάνθρωπό μας, τον άνθρωπό μας περισσότερο από πριν. Να επικεντρωθούμε στην ατομική μας ευθύνη για το καλό όλων. Να δώσουμε νόημα σε αυτό που ζούμε ,το απλό, το καθημερινό. Ν’ αγκαλιάζουμε με τα λόγια μας, να λέμε μια γλυκιά κουβέντα, ν’ ακούμε, να συνομιλούμε, να γελάμε, να μένουμε ενωμένοι.
• Όταν νιώθουμε αβέβαιοι, είναι σημαντικό να δώσουμε χρόνο στον εαυτό μας να επεξεργαστούμε αυτό που συμβαίνει. Ας αναζητήσουμε δικούς μας ανθρώπους που μπορούν να μας βοηθήσουν να εξοικειωθούμε με την αβεβαιότητα .Συζητώντας μαζί τους τις ανησυχίες μας, μπορεί να βοηθηθούμε να δούμε την αβεβαιότητα ως μέρος μιας μεγαλύτερης εικόνας κι όχι σαν απειλή. Η συνειδητοποίηση του ότι η αβεβαιότητα είναι ένα αναπόφευκτο μέρος μιας πραγματικότητας είναι απελευθερωτική σε έναν κόσμο όπου κανείς δε μπορεί να έχει μια σίγουρη απάντηση.
Άλλωστε η αβεβαιότητα μπορεί και να είναι μια μεταβατική περίοδος που θα μας οδηγήσει τελικά σε μια νέα και πιο συνειδητοποιημένη ζωή. Να μας βοηθήσει να εστιάσουμε σε πολλαπλές εναλλακτικές λύσεις , επιλογές και δυνατότητες και να επαναξιολογήσουμε καταστάσεις. Μπορούμε να πάμε ένα βήμα παραπέρα και να δώσουμε προτεραιότητα σε ένα διαφορετικό τρόπο ζωής.