της Μαριλένας Σπιθουράκη, ψυχολόγος, MSc Κριτική Παιδαγωγική

  Με αφορμή την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας , σήμερα 10 Οκτωβρίου 2023 , μας δίνεται η ευκαιρία να μιλήσουμε για την ψυχική υγεία ως παγκόσμιο ανθρώπινο δικαίωμα. Όπως επισημαίνεται στην ανακοίνωσή της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας: «Ως φετινό θέμα της Παγκόσμιας Ημέρας Ψυχικής Υγείας επιλέχτηκε: «Η ψυχική υγεία είναι ανθρώπινο δικαίωμα». Στόχος είναι να τονιστεί η ανάγκη εφαρμογής πολιτικών υγείας που θα διασφαλίζουν ότι καθένας και καθεμία θα λάβει ποιοτική φροντίδα για την ψυχική υγεία εφόσον χρειαστεί, αλλά και ότι όλα τα δικαιώματα των ανθρώπων με ψυχική διαταραχή θα γίνονται σεβαστά.

  Η  ημέρα αυτή έχει καθιερωθεί από την  Παγκόσμια Ομοσπονδία Ψυχικής Υγείας απ’ το 1992, ως μια μέρα  ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης για τα ψυχικά νοσήματα, καθώς και εκπαίδευσης γύρω από τις ψυχικές ασθένειες σε όλο τον κόσμο. Πρόκειται για μία μέρα αναθεώρησης και επαναδιαπραγμάτευσης σκέψεων-ιδεών, που αφορούν τον τομέα της ψυχικής υγείας, αναδεικνύοντας παράλληλα  τη σημασία της ψυχολογικής ισορροπίας και της αρωγής που μπορεί να λαμβάνει όποιος έχει συναφή προβλήματα.

 Η ψυχική υγεία ορίζεται απ΄ τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας ως «Η κατάσταση ευημερίας στην οποία κάθε άτομο συνειδητοποιεί τις δυνατότητές του, είναι  ικανό  να ανταπεξέλθει στις καθημερινές πιέσεις, δύναται  να εργαστεί παραγωγικά, όντας  σε θέση να συμβάλει στην κοινότητά του». Σε αυτή την περίπτωση, η απουσία ψυχικής διαταραχής δεν σημαίνει απαραίτητα την ύπαρξη καλής ψυχικής υγείας.

 Είναι  ενθαρρυντικό βέβαια το γεγονός, ότι με το πέρασμα του χρόνου, τα θέματα ψυχικής υγείας λαμβάνουν περισσότερο χώρο και σημασία στη συνείδηση των κοινωνιών. Αυτό αποτελεί  μια θετική εξέλιξη σε έναν κόσμο που τα καλά νέα αποτελούν πλέον ένα όχι και τόσο συχνό φαινόμενο.  Όμως, η αντίληψη της ψυχικής υγείας και των διαταραχών μέσα από ένα στιγματιστικό πρίσμα συνεχίζει να υπάρχει. Είναι επιτακτικής λοιπόν σημασίας να αντιμετωπίσουμε το στίγμα και τις διακρίσεις , αίροντας τα εμπόδια που αποτρέπουν τους ανθρώπους απ’ την αναζήτηση φροντίδας και υποστήριξης.

   Πολλές φορές, αντιλαμβανόμαστε την ψυχική διαταραχή ως ταμπέλα, ένα αρνητικό σημάδι απαξίωσης που θα κουβαλάμε μέσα μας την υπόλοιπη ζωή μας. Όμως, αυτή η διαστρεβλωμένη αντίληψη της ψυχικής διαταραχής , μέσα από διογκωμένα συναισθήματα ντροπής ,ενοχής ακόμη και φόβου ,οδηγεί στην απόκρυψή της και εντέλει στην υποδιάγνωση.
Το παράδοξο όμως είναι το έξης: Όταν κάποιος πάσχει από μια σωματική ασθένεια δεν ντρέπεται γι’ αυτό. Για ποιο λόγο λοιπόν να ντρέπεται για την ψυχική;

  Η καλή ψυχική υγεία είναι ζωτικής σημασίας για τη συνολική ευεξία  και ευημερία, επηρεάζοντας τόσο την σωματική μας υγεία , όσο και τον τρόπο σύνδεσης μας με τους άλλους.  Σύμφωνα με έρευνες όμως, ένας στους οκτώ ανθρώπους παγκοσμίως ζει με παθήσεις ψυχικής υγείας, ενώ μόλις οι μισοί από αυτούς καταφεύγουν σε επιστημονική υποστήριξη. Παρόλα αυτά, η ψυχική υγεία παραμένει μια από τις πιο παραμελημένες πτυχές της υγειονομικής περίθαλψης. Η επένδυση στην ψυχική ευεξία σημαίνει επένδυση σε υγιείς και ευημερούσες κοινότητες.

  Καθώς λοιπόν γιορτάζουμε την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας, ας την καταστήσουμε παγκόσμια προτεραιότητα και ας δράσουμε δυναμικά, ώστε όλοι, να έχουν πρόσβαση σε ποιοτική φροντίδα ψυχικής υγείας. Χρειάζεται η αμέριστη συμμέτοχή όλων των εμπλεκομένων ώστε να αποκολληθεί από το κοινωνικό σύνολο η ασυλική νοοτροπία και να εκριζωθεί το στίγμα που φέρουν οι ψυχικά ασθενείς , καθιερώνοντας παράλληλα μια συνεχή προσπάθεια για την πρόληψη των διαταραχών.

  Όπως αναφέρει και ο Χόρχε Μπουκάι στο βιβλίο του « Ο Δρόμος της ευτυχίας»  :
Η ψυχική υγεία συνεπάγεται συμπεριφορά θερμή, γενναιόδωρη και γεμάτη κατανόηση, συναίσθημα τρυφερό, στάση εγκάρδια και πράξεις αλληλεγγύης…