Ο κορονοϊός έχει αλλάξει τη ζωή και την καθημερινότητά όλων μας, καθώς βρισκόμαστε αντιμέτωποι με κάτι που δεν έχουμε ξαναζήσει. Είναι λοιπόν απολύτως εύλογο οι περισσότεροι γονείς να αναρωτιούνται για το «Ποιος είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος, ώστε να βοηθήσουν τα παιδιά τους" ν’ αντιμετωπίσουν τις καινούργιες συνθήκες, αλλά και" πως θα διαχειριστούν την ψυχολογική πίεση" που ενδέχεται να υπάρχει.
Μπροστά σε ανατρεπτικά γεγονότα ζωής, η ενίσχυση της αίσθησης ασφάλειας των παιδιών και των εφήβων αποτελεί τον κύριο στόχο για την αποτελεσματική στήριξή τους. Για να νιώσουν ασφαλή, είναι απαραίτητο να συζητήσουμε μαζί τους όσα συμβαίνουν την περίοδο της πανδημίας, να τα ακούσουμε και να ανταποκριθούμε στις ανάγκες τους, καθώς και εκείνα βιώνουν πρωτόγνωρες εμπειρίες στη ζωή τους.
Επίσης, είναι πολύ σημαντικό να έχουμε υπόψη μας ότι τόσο τα παιδιά , όσο και οι έφηβοι δεν έχουν την επαρκή γνωστική και συναισθηματική ικανότητα να φιλτράρουν όλα όσα ακούνε από τους γύρω τους ( συζητήσεις, σχόλια, αφηγήσεις των ενηλίκων ή ακόμη και των συνομηλίκων τους, τις πληροφορίες μέσω κοινωνικών δικτύων και των Μ.Μ.Ε ). Αυτό έχει ως αποτέλεσμα, συχνά να δημιουργούν με τη φαντασία τους μια διαστρεβλωμένη εικόνα των γεγονότων.
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο ο ρόλος του γονιού είναι να δημιουργήσει την κατάλληλη ατμόσφαιρα δίνοντας χώρο στο παιδί , να εκφράσει στο δικό του χρόνο τις απορίες και τα συναισθήματά του σχετικά με το τι πραγματικά συμβαίνει ή και ενδέχεται να συμβεί:
• Τα περισσότερα παιδιά και οι έφηβοι όπως και οι ενήλικες θα νιώσουν δύσκολα συναισθήματα (σύγχυση, άγχος, φόβο, ) θα στενοχωρηθούν και θα θυμώσουν για όσα συμβαίνουν καθώς και με τις αλλαγές στην καθημερινότητά τους.
• Αναγνωρίζουμε ότι τα παιδιά βιώνουν αυτά τα συναισθήματα και αντιδρούμε σε αυτά με αναγνώριση, σεβασμό και κατανόηση. Είναι πολύ ανακουφιστικό και για τα ίδια τα παιδιά να γνωρίζουν πως είναι φυσιολογικό να βιώνουν διαφορετικά και δυσάρεστα συναισθήματα λόγω της ιδιαίτερης κατάστασης και πως σταδιακά η καθημερινότητα όλων μας θα επανέλθει σε προηγούμενους ρυθμούς.
• Κάποια παιδιά θα εκφράσουν λεκτικά τα συναισθήματά τους, ενώ κάποια άλλα θα τα εκφράσουν μέσα από την συμπεριφορά τους. Έτσι, μπορεί να εκδηλώσουν: έντονη προσπάθεια να κερδίζουν διαρκώς την προσοχή , ή και συμπεριφορές προσκόλλησης - επιθετικότητα - άρνηση για συμμετοχή σε οικογενειακές δραστηριότητες- εναλλαγές στη διάθεση τους ( από την υπερβολική ενεργητικότητα σε απόσυρση και ανία).
• Βοηθούμε τα παιδιά να βρουν αποτελεσματικούς τρόπους να εκφράσουν αυτό που νιώθουν, αλλά και τις σκέψεις τους. Κάποιες φορές μπορεί το παιχνίδι ή η ζωγραφική να διευκολύνουν την διαδικασία αυτή- ειδικότερα για παιδιά μικρότερης ηλικίας. Ενώ, για τα μεγαλύτερα παιδιά το γράψιμο ή η άμεση συζήτηση είναι αυτά που θα τα βοηθήσουν. Τα παιδιά αισθάνονται ανακουφισμένα, όταν εκφράζουν και μοιράζονται τα συναισθήματά τους σε ένα ασφαλές και προστατευμένο περιβάλλον.
• Δεν χρειάζεται να τα πιέσετε να εξωτερικεύσουν τις σκέψεις και αυτά που νιώθουν. Αποφύγετε να ασκήσετε κριτική συγκρίνοντας τα με άλλους συνομηλίκους τους που είναι πιο ανοιχτοί. Θυμηθείτε πως ο κάθε ένας μας είναι διαφορετικός, κουβαλώντας τη δική που προσωπική ιστορία και τα δικά του βιώματα και χρειάζεται να σεβαστούμε το δικό του ρυθμό.
• Δίνουμε χρόνο σε όλους μας. Τα παιδιά μπορεί να μην είναι πάντα δημιουργικά απασχολημένα, να μην έχουμε καταφέρει ακόμα να οργανώσουμε την καθημερινότητά μας και εμείς να μην έχουμε πάντα συναισθηματικές αντοχές. Βιώνουμε μια δύσκολη κατάσταση, δοκιμάζουμε ή/και μαθαίνουμε τα όριά μας, σκεφτόμαστε οτι μετά από μια ΚΡΙΣΗ ΒΓΑΙΝΟΥΜΕ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΟΙ.
• Σε κάθε δύσκολη στιγμή, αυτό που χρειάζονται τα παιδιά είναι η προσοχή και η αγάπη, πόσο μάλλον τώρα. Αφιερώστε τους χρόνο, μιλήστε τους και καθησυχάστε τα.
• Στα παιδιά προσχολικής ηλικίας μπορούμε να μιλήσουμε με ειλικρίνεια, αλλά με απλά λόγια ώστε να μπορούν να καταλάβουν τι συμβαίνει. Απαντάμε μόνο στις ερωτήσεις που τίθενται από τα ίδια και ελέγχουμε αν έχουν γίνει κατανοητές οι λέξεις ή οι έννοιες που έχουμε αναφέρει.
• Στα παιδιά σχολικής ηλικίας, μιλάμε με απλά λόγια, τόσο ώστε να μπορούν να κατανοήσουν, χωρίς περιττές λεπτομέρειες και δεν απαντάμε κάτι το οποίο δεν γνωρίζουμε εμείς. Είναι σημαντικό να τα βοηθήσουμε να ξεχωρίσουν αυτό που συμβαίνει από αυτό που φαντάζονται ή φοβούνται ότι μπορεί να συμβεί.
• Στους εφήβους χρειάζεται πιο πολύ να ακούσουμε τις αγωνίες, τις ανησυχίες και τα συναισθήματά τους. Από την πλευρά μας τους δίνουμε υπεύθυνη και αξιόπιστη ενημέρωση, είτε τους βοηθούμε να αναζητήσουν οι ίδιοι αξιόπιστες και επιστημονικά έγκυρες πηγές πληροφόρησης.
• Λειτουργήστε ως πρότυπο για τα παιδιά σας. Τονίστε ότι όλοι μπορούμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους. Μιλήστε για τους κανόνες υγιεινής και την ανάγκη να είμαστε προσεκτικοί, χωρίς πανικό και υπερβολές. Εξηγήστε τους γιατί δεν μπορούν να επισκεφτούν συγγενείς και φίλους αυτήν την περίοδο.
• Τα περισσότερα παιδιά και οι έφηβοι όπως και οι ενήλικες θα νιώσουν δύσκολα συναισθήματα (σύγχυση, άγχος, φόβο, ) θα στενοχωρηθούν και θα θυμώσουν για όσα συμβαίνουν καθώς και με τις αλλαγές στην καθημερινότητά τους.
• Αναγνωρίζουμε ότι τα παιδιά βιώνουν αυτά τα συναισθήματα και αντιδρούμε σε αυτά με αναγνώριση, σεβασμό και κατανόηση. Είναι πολύ ανακουφιστικό και για τα ίδια τα παιδιά να γνωρίζουν πως είναι φυσιολογικό να βιώνουν διαφορετικά και δυσάρεστα συναισθήματα λόγω της ιδιαίτερης κατάστασης και πως σταδιακά η καθημερινότητα όλων μας θα επανέλθει σε προηγούμενους ρυθμούς.
• Κάποια παιδιά θα εκφράσουν λεκτικά τα συναισθήματά τους, ενώ κάποια άλλα θα τα εκφράσουν μέσα από την συμπεριφορά τους. Έτσι, μπορεί να εκδηλώσουν: έντονη προσπάθεια να κερδίζουν διαρκώς την προσοχή , ή και συμπεριφορές προσκόλλησης - επιθετικότητα - άρνηση για συμμετοχή σε οικογενειακές δραστηριότητες- εναλλαγές στη διάθεση τους ( από την υπερβολική ενεργητικότητα σε απόσυρση και ανία).
• Βοηθούμε τα παιδιά να βρουν αποτελεσματικούς τρόπους να εκφράσουν αυτό που νιώθουν, αλλά και τις σκέψεις τους. Κάποιες φορές μπορεί το παιχνίδι ή η ζωγραφική να διευκολύνουν την διαδικασία αυτή- ειδικότερα για παιδιά μικρότερης ηλικίας. Ενώ, για τα μεγαλύτερα παιδιά το γράψιμο ή η άμεση συζήτηση είναι αυτά που θα τα βοηθήσουν. Τα παιδιά αισθάνονται ανακουφισμένα, όταν εκφράζουν και μοιράζονται τα συναισθήματά τους σε ένα ασφαλές και προστατευμένο περιβάλλον.
• Δεν χρειάζεται να τα πιέσετε να εξωτερικεύσουν τις σκέψεις και αυτά που νιώθουν. Αποφύγετε να ασκήσετε κριτική συγκρίνοντας τα με άλλους συνομηλίκους τους που είναι πιο ανοιχτοί. Θυμηθείτε πως ο κάθε ένας μας είναι διαφορετικός, κουβαλώντας τη δική που προσωπική ιστορία και τα δικά του βιώματα και χρειάζεται να σεβαστούμε το δικό του ρυθμό.
• Δίνουμε χρόνο σε όλους μας. Τα παιδιά μπορεί να μην είναι πάντα δημιουργικά απασχολημένα, να μην έχουμε καταφέρει ακόμα να οργανώσουμε την καθημερινότητά μας και εμείς να μην έχουμε πάντα συναισθηματικές αντοχές. Βιώνουμε μια δύσκολη κατάσταση, δοκιμάζουμε ή/και μαθαίνουμε τα όριά μας, σκεφτόμαστε οτι μετά από μια ΚΡΙΣΗ ΒΓΑΙΝΟΥΜΕ ΠΙΟ ΔΥΝΑΤΟΙ.
• Σε κάθε δύσκολη στιγμή, αυτό που χρειάζονται τα παιδιά είναι η προσοχή και η αγάπη, πόσο μάλλον τώρα. Αφιερώστε τους χρόνο, μιλήστε τους και καθησυχάστε τα.
• Στα παιδιά προσχολικής ηλικίας μπορούμε να μιλήσουμε με ειλικρίνεια, αλλά με απλά λόγια ώστε να μπορούν να καταλάβουν τι συμβαίνει. Απαντάμε μόνο στις ερωτήσεις που τίθενται από τα ίδια και ελέγχουμε αν έχουν γίνει κατανοητές οι λέξεις ή οι έννοιες που έχουμε αναφέρει.
• Στα παιδιά σχολικής ηλικίας, μιλάμε με απλά λόγια, τόσο ώστε να μπορούν να κατανοήσουν, χωρίς περιττές λεπτομέρειες και δεν απαντάμε κάτι το οποίο δεν γνωρίζουμε εμείς. Είναι σημαντικό να τα βοηθήσουμε να ξεχωρίσουν αυτό που συμβαίνει από αυτό που φαντάζονται ή φοβούνται ότι μπορεί να συμβεί.
• Στους εφήβους χρειάζεται πιο πολύ να ακούσουμε τις αγωνίες, τις ανησυχίες και τα συναισθήματά τους. Από την πλευρά μας τους δίνουμε υπεύθυνη και αξιόπιστη ενημέρωση, είτε τους βοηθούμε να αναζητήσουν οι ίδιοι αξιόπιστες και επιστημονικά έγκυρες πηγές πληροφόρησης.
• Λειτουργήστε ως πρότυπο για τα παιδιά σας. Τονίστε ότι όλοι μπορούμε να προστατεύσουμε τον εαυτό μας και τους άλλους. Μιλήστε για τους κανόνες υγιεινής και την ανάγκη να είμαστε προσεκτικοί, χωρίς πανικό και υπερβολές. Εξηγήστε τους γιατί δεν μπορούν να επισκεφτούν συγγενείς και φίλους αυτήν την περίοδο.
• Εξηγούμε και δείχνουμε έναν - έναν τους κανόνες υγιεινής που πρέπει να τηρούν. Προτρέπουμε τα παιδιά να τους ακολουθήσουν, ώστε να αισθανθούν ότι μπορούν να κάνουν κάτι για αυτό που συμβαίνει και να προστατευτούν όσο το δυνατόν περισσότερο.
•Κρατάμε ψύχραιμη και υπεύθυνη στάση, σύμφωνα με τις βασικές οδηγίες των φορέων υγείας. Ενημερωνόμαστε από έγκυρες και αξιόπιστες πηγές και αποφεύγουμε την υπερβολική έκθεση στα Μ.Μ.Ε. και το διαδίκτυο. (https://eody.gov.gr, https://www.civilprotection.gr/el/koronoios-covid-19-hrisimes-odigies)
• Συμμετέχουμε με τα παιδιά στη διαμόρφωση του καθημερινού τους προγράμματος με εναλλαγή δραστηριοτήτων (π.χ. εκπαιδευτικές δραστηριότητες, γυμναστική στο σπίτι, Chat, επικοινωνία με φίλους, ελεύθερος χρόνος).
• Για τα παιδιά ένα μεγάλο μέρος της ψυχικής τους ηρεμίας και ευεξίας εξαρτάται από τις κοινωνικές τους σχέσεις και την επικοινωνία με τους φίλους τους. Προσπαθούμε να διατηρήσουμε το δίκτυο των κοινωνικών σχέσεων του παιδιού μας μέσω εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας ( μέσω τηλεφώνου, μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τηλεδιασκέψεων κ.τ.λ.)
• ∆ίνουμε στα παιδιά «χώρο» να εκφραστούν και να επιλέξουν τι θα ήθελαν να κάνουν κατά την διάρκεια της ημέρας , ώστε να διατηρούν την αίσθηση ελέγχου που είναι απαραίτητη, όταν βιώνουν συνθήκες αποσταθεροποίησης.
• Το γεγονός ότι είμαστε όλοι μαζί στο σπίτι δε σημαίνει ότι δε χρειαζόμαστε προσωπικό χρόνο και χώρο. Απαιτείται λοιπόν σεβασμός στο χώρο τόσο των παιδιών, όσο και των γονέων. Οφείλουμε να σεβαστούμε την επιθυμία του παιδιού να παραμείνει μόνο, να ασχοληθεί και με μοναχικές δραστηριότητες.
• Συμμετέχουμε σε έναν διαφορετικό τρόπο πρόσβασης στην εκπαίδευση των παιδιών που ενδέχεται να επιφέρει αβεβαιότητα στους μαθητές . Σημασία έχει να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να εντάξουν την εκπαίδευση στην καθημερινότητά τους με τρόπο εναλλακτικό και ευέλικτο, εξηγώντας πως επιστρέφοντας στο σχολείο θα ληφθούν υπόψη για όλους οι δυσκολίες της περιόδου και θα γίνουν ανάλογες προσαρμογές για όλους τους μαθητές (π.χ. σχολική ύλη, Πανελλαδικές εξετάσεις)
• Αναζητάμε εναλλακτικές προτάσεις από ιστοσελίδες για δημιουργικά παιχνίδια και δραστηριότητες π.χ ( εικονική περιήγηση σε μουσεία, θεατρικές παραστάσεις, μουσικές παραστάσεις, αφήγηση παραμυθιών κά.)
• Μεταδίδουμε το μήνυμα στα παιδιά ότι κανείς δεν ευθύνεται για τις δυσκολίες που προκύπτουν στη ζωή του, όπως μια ασθένεια – αντίθετα ο καθένας μας χρειάζεται να αξιοποιήσει τα αποθέματα δύναμης που έχει για να τα καταφέρει.
• Αν και δεν μπορούμε να προβλέψουμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, διαβεβαιώστε τα παιδιά ότι η κρίση αγγίζει όλους μας και πως οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο, εργάζονται σκληρά για να αντιμετωπίσουν τον κορονοϊό και να βρουν το κατάλληλο φάρμακο και εμβόλιο.
• Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τους γονείς είναι να σταθούν «με κρίση» στην κρίση, και χωρίς πανικό να ιεραρχήσουν τις προτεραιότητές τους, ώστε να προβούν στις απαραίτητες αλλαγές στη ζωή της οικογένειας.
•Ως γονείς προσέχουμε τη σωματική και ψυχική μας υγεία για να μπορούμε να είμαστε σε θέση να παρέχουμε στήριξη και βοήθεια στα παιδιά μας.
• Εάν αντιμετωπίζετε προβλήματα με την συμπεριφορά και την συναισθηματική τους κατάσταση, αναζητήστε βοήθεια και στήριξη. Μπορείτε να απευθυνθείτε στις Τηλεφωνικές Γραμμές Βοήθειας του ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ - 28310- 50100, 28310 -30830, 28310- 55899, καθημερινές 9.30- 13.30 και 17.00-19.00, καθώς και στην ιστοσελίδα www.prolipsis.gr
•Κρατάμε ψύχραιμη και υπεύθυνη στάση, σύμφωνα με τις βασικές οδηγίες των φορέων υγείας. Ενημερωνόμαστε από έγκυρες και αξιόπιστες πηγές και αποφεύγουμε την υπερβολική έκθεση στα Μ.Μ.Ε. και το διαδίκτυο. (https://eody.gov.gr, https://www.civilprotection.gr/el/koronoios-covid-19-hrisimes-odigies)
• Συμμετέχουμε με τα παιδιά στη διαμόρφωση του καθημερινού τους προγράμματος με εναλλαγή δραστηριοτήτων (π.χ. εκπαιδευτικές δραστηριότητες, γυμναστική στο σπίτι, Chat, επικοινωνία με φίλους, ελεύθερος χρόνος).
• Για τα παιδιά ένα μεγάλο μέρος της ψυχικής τους ηρεμίας και ευεξίας εξαρτάται από τις κοινωνικές τους σχέσεις και την επικοινωνία με τους φίλους τους. Προσπαθούμε να διατηρήσουμε το δίκτυο των κοινωνικών σχέσεων του παιδιού μας μέσω εναλλακτικών τρόπων επικοινωνίας ( μέσω τηλεφώνου, μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τηλεδιασκέψεων κ.τ.λ.)
• ∆ίνουμε στα παιδιά «χώρο» να εκφραστούν και να επιλέξουν τι θα ήθελαν να κάνουν κατά την διάρκεια της ημέρας , ώστε να διατηρούν την αίσθηση ελέγχου που είναι απαραίτητη, όταν βιώνουν συνθήκες αποσταθεροποίησης.
• Το γεγονός ότι είμαστε όλοι μαζί στο σπίτι δε σημαίνει ότι δε χρειαζόμαστε προσωπικό χρόνο και χώρο. Απαιτείται λοιπόν σεβασμός στο χώρο τόσο των παιδιών, όσο και των γονέων. Οφείλουμε να σεβαστούμε την επιθυμία του παιδιού να παραμείνει μόνο, να ασχοληθεί και με μοναχικές δραστηριότητες.
• Συμμετέχουμε σε έναν διαφορετικό τρόπο πρόσβασης στην εκπαίδευση των παιδιών που ενδέχεται να επιφέρει αβεβαιότητα στους μαθητές . Σημασία έχει να ενθαρρύνουμε τα παιδιά να εντάξουν την εκπαίδευση στην καθημερινότητά τους με τρόπο εναλλακτικό και ευέλικτο, εξηγώντας πως επιστρέφοντας στο σχολείο θα ληφθούν υπόψη για όλους οι δυσκολίες της περιόδου και θα γίνουν ανάλογες προσαρμογές για όλους τους μαθητές (π.χ. σχολική ύλη, Πανελλαδικές εξετάσεις)
• Αναζητάμε εναλλακτικές προτάσεις από ιστοσελίδες για δημιουργικά παιχνίδια και δραστηριότητες π.χ ( εικονική περιήγηση σε μουσεία, θεατρικές παραστάσεις, μουσικές παραστάσεις, αφήγηση παραμυθιών κά.)
• Μεταδίδουμε το μήνυμα στα παιδιά ότι κανείς δεν ευθύνεται για τις δυσκολίες που προκύπτουν στη ζωή του, όπως μια ασθένεια – αντίθετα ο καθένας μας χρειάζεται να αξιοποιήσει τα αποθέματα δύναμης που έχει για να τα καταφέρει.
• Αν και δεν μπορούμε να προβλέψουμε πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα, διαβεβαιώστε τα παιδιά ότι η κρίση αγγίζει όλους μας και πως οι επιστήμονες σε όλο τον κόσμο, εργάζονται σκληρά για να αντιμετωπίσουν τον κορονοϊό και να βρουν το κατάλληλο φάρμακο και εμβόλιο.
• Μια από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τους γονείς είναι να σταθούν «με κρίση» στην κρίση, και χωρίς πανικό να ιεραρχήσουν τις προτεραιότητές τους, ώστε να προβούν στις απαραίτητες αλλαγές στη ζωή της οικογένειας.
•Ως γονείς προσέχουμε τη σωματική και ψυχική μας υγεία για να μπορούμε να είμαστε σε θέση να παρέχουμε στήριξη και βοήθεια στα παιδιά μας.
• Εάν αντιμετωπίζετε προβλήματα με την συμπεριφορά και την συναισθηματική τους κατάσταση, αναζητήστε βοήθεια και στήριξη. Μπορείτε να απευθυνθείτε στις Τηλεφωνικές Γραμμές Βοήθειας του ΚΕΝΤΡΟΥ ΠΡΟΛΗΨΗΣ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΣΕΩΝ - 28310- 50100, 28310 -30830, 28310- 55899, καθημερινές 9.30- 13.30 και 17.00-19.00, καθώς και στην ιστοσελίδα www.prolipsis.gr
Τα παιδιά, ανεξάρτητα από την ηλικία τους, έχουν ανάγκη και βρίσκουν στο σπίτι τους ένα ασφαλές καταφύγιο όταν ο κόσμος γύρω τους γίνεται αβέβαιος. Σε περιόδους κρίσης, είναι σημαντικό να θυμάστε ότι τα παιδιά σας αναζητούν την ασφαλή αίσθηση ότι βρίσκονται εκεί προστατευμένα. Ειδικότερα, τα παιδιά μικρότερης ηλικίας έχουν την ανάγκη να πιστεύουν ότι οι «σημαντικοί άλλοι» στη ζωή τους, μπορούν να τα προστατεύουν από ο,τιδήποτε αισθάνονται ως "απειλή".
Σαν οικογένεια αποδεχόμαστε πως για κάποιο διάστημα θα ζούμε μια διαφορετική κατάσταση και ότι στις δυσκολίες, έχουμε ο ένας τον άλλο για να στηριχτούμε, παραμένοντας Συνδεδεμένοι, Ψύχραιμοι, Υπεύθυνοι και Διαθέσιμοι ...