Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ ΣΤΗ ΣΧΟΛΙΚΗ ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ

   Πρωταρχικός στόχος του σύγχρονου σχολείου είναι η συμβολή του στην ολοκλήρωση της προσωπικότητας του μαθητή και στην επιτυχή κοινωνική του ένταξη, αφενός μέσα από τη συγκρότηση και αποδοχή κοινών αξιών, αφετέρου με την ολόπλευρη και ισόρροπη ανάπτυξη των συναισθηματικών και γνωστικών ικανοτήτων και δεξιοτήτων. Για να επιτευχθεί αυτός ο σκοπός, χρειάζεται να διαμορφωθεί ένα κατάλληλο και αποτελεσματικό σχολικό - παιδαγωγικό πλαίσιο.


   Η σύγχρονη παιδαγωγική βασίζεται στην επικοινωνία και στην αλληλεπίδραση ανάμεσα στον εκπαιδευτικό και τον μαθητή, μέσα στην ομάδα - τάξη του σχολείου. Η μαθησιακή διαδικασία μπορεί να συνδεθεί, τόσο με τη βιωματική μάθηση, όσο και με τη δυναμική της ομάδας. Η ενεργός εμπλοκή των μαθητών στη μαθησιακή διαδικασία αφορά ερωτήσεις, επεξηγήσεις, σχολιασμό, επικοινωνία, ανταλλαγή απόψεων και πληροφοριών, αντιπαραθέσεις, ώστε στο τέλος να καταλήγουν σε τεκμηριωμένες απόψεις, λύσεις και προτάσεις.
   Έτσι, η ομαδοκεντρική διδασκαλία εξασφαλίζει δυνατότητες αυτενέργειας τόσο στη δράση, όσο και στη σκέψη και κάνει τους μαθητές να αισθάνονται υπεύθυνα και σημαντικά άτομα, ικανά να αντιμετωπίζουν τα προβλήματα της σχολικής ζωής.
   Από τον τρόπο οργάνωσης της τάξης εξαρτάται η ποιότητα και η ένταση των διαπροσωπικών σχέσεων, που με τη σειρά τους καθορίζουν και την ποιότητα των μαθησιακών αποτελεσμάτων του σχολείου.

Η ΣΧΟΛΙΚΗ ΤΑΞΗ ΩΣ ΟΜΑΔΑ
   Μέσα από την συμμετοχή τους στην ομάδα, οι μαθητές έχουν την ευκαιρία να αποκτήσουν κάποιες γνώσεις, να κατανοήσουν τις γνώσεις αυτές και να τις αξιοποιήσουν στη διαμόρφωση των στάσεων και των επιλογών τους.
   Οι δομημένες ομάδες μιας τάξης παρέχουν ένα έτοιμο κοινωνικό περιβάλλον, μέσα στο οποίο τα μέλη του συζητούν και ανταλλάσσουν εμπειρίες, αποκτούν και εξασκούν δεξιότητες, όπως να δουλεύουν μαζί με άλλα άτομα, να μαθαίνουν να ακούνε τους άλλους, να αναλαμβάνουν ευθύνες μέσα από συγκεκριμένους ρόλους κ.ά.

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΟΜΑΔΑ
   Μια από τις βασικές ανθρώπινες ανάγκες όλων μας είναι το να ανήκουμε σε μια ομάδα και να είμαστε αποδεκτοί από αυτήν.
   Όλοι γεννιόμαστε σε μια ομάδα και σε ολόκληρη τη ζωή μας επηρεαζόμαστε με πολλούς τρόπους από τις ομαδικές εμπειρίες που έχουμε.  Μεγάλο μέρος των κοινωνικών αλληλεπιδράσεων και της μάθησης πραγματοποιούνται μέσα σε ομάδες, ιδιαίτερα κατά την παιδική ηλικία.
   Όμως, μια τάξη μαθητών, μια παρέα που διασκεδάζει τυχαία μαζί, δεν αποτελούν απαραίτητα ομάδα.
   Δεν είναι μόνο ο αριθμός των μελών και ο στόχος, που δίνουν υπόσταση στην ομάδα, αλλά κυρίως αυτό που συμβαίνει μεταξύ των συγκεκριμένων ατόμων στο συγκεκριμένο χώρο και χρόνο.  Θα γίνουν ομάδα, όταν μέσα από κοινές συναισθηματικές εμπειρίες θα αρχίσουν να αναπτύσσονται αλληλεπιδράσεις και σχέσεις μεταξύ τους.

Η ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ
   Από τη στιγμή που αρχίζει να λειτουργεί η ομάδα της τάξης, με άξονα τη συνεργασία των μελών της  για την επίτευξη κοινών στόχων, αρχίζει να λειτουργεί μια δύναμη αλληλεπίδρασης. Το κάθε μέλος της ομάδας επηρεάζει και επηρεάζεται από τα άλλα, βοηθάει και βοηθιέται, συμπληρώνει και συμπληρώνεται.
   Η δύναμη λοιπόν της αλληλεπίδρασης, που δημιουργείται από τη συνεργασία των μελών μιας ομάδας, χαρακτηρίζεται ως δυναμική της ομάδας.
   Έτσι, ο όρος δυναμική χρησιμοποιείται για να περιγραφεί η πορεία μιας ομάδας προς την επίτευξη των στόχων της και προέρχεται από την λέξη «δύναμη».

Ο ΡΟΛΟΣ ΤΟΥ ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗ
   Ο εκπαιδευτικός έχει το ρόλο του συντονιστή της ομάδας.
   Ο ρόλος του αφορά την οργάνωση της τάξης με τέτοιο τρόπο, ώστε οι ομάδες να λειτουργούν αποδοτικά. Δεν παραδίδει τον έλεγχο της τάξης στους μαθητές, αλλά τους αναθέτει την ευθύνη για την έκβαση μιας δραστηριότητας, τις αποφάσεις και τα συμπεράσματα που θα βγουν από την συγκεκριμένη ομάδα. Ο σκοπός της ομαδοκεντρικής διδασκαλίας όπως προαναφέρθηκε, είναι να θεωρήσουν οι μαθητές την μάθηση ως δική τους υπόθεση και να συμμετέχουν οι ίδιοι συνειδητά στις διαδικασίες ανάπτυξής τους.
   Απαιτούνται, λοιπόν, συγκεκριμένες ικανότητες από τον συντονιστή. Το ήθος και ο ενθουσιασμός που δείχνει – ή αντίστοιχα η έλλειψη τους- είναι σημαντικοί παράγοντες που επηρεάζουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται τα παιδιά στην ομάδα και τον τρόπο που αντιδρούν προς αυτήν.
   Μια από τις βασικότερες λειτουργίες του ρόλου του είναι να δημιουργήσει ατμόσφαιρα και κλίμα εμπιστοσύνης μέσα στην τάξη. Η συμπεριφορά του εκπαιδευτικού, ο τρόπος με τον οποίο αλληλεπιδρά με τα παιδιά και τους υπόλοιπους ενήλικες, οι αξίες και ο σεβασμός που δείχνει, αποτελούν παράδειγμα για τα παιδιά και βοηθούν στην καθιέρωση της εμπιστοσύνης και της ασφάλειας.
   Για να ανταπεξέλθει στο ρόλο του ως συντονιστής, ο εκπαιδευτικός χρειάζεται:

  • να αναγνωρίζει την αξία της ατομικότητας, της μοναδικότητας και της διαφορετικότητας των μαθητών του
  • να αποδέχεται τον μαθητή συνολικά, ανεξάρτητα αν συμφωνεί ή όχι μαζί του
     
  • να αναγνωρίζει τα θετικά του στοιχεία 
  • να αναγνωρίζει και να ενισχύει τη δυνατότητα του μαθητή για αυτορρύθμιση και αυτοδιάθεση
  • να ακούει με προσοχή και ενδιαφέρον αυτά που εκφράζει ο κάθε μαθητής και τέλος,
  • να μη βλέπει τους μαθητές ως άτομα  «για τα οποία κάνει κάτι», αλλά ως άτομα που μπορούν να δράσουν από μόνα τους, εάν τους δείξει εμπιστοσύνη και σεβασμό.

Η ΠΟΡΕΙΑ ΤΗΣ ΟΜΑΔΑΣ
   Η ομάδα από τη στιγμή που δημιουργείται δε μένει στατική, αλλά διανύει μια πορεία που περνάει από διάφορα στάδια.

1. Αρχικό Στάδιο

   Το αρχικό στάδιο, όπου τα μέλη συναντιούνται για πρώτη φορά μεταξύ τους, χαρακτηρίζεται από προσδοκίες, συναισθήματα αμηχανίας, ερωτηματικά, φόβους κ.ά. Δεν υπάρχει ακόμα οικειότητα με το χώρο ή με τον τρόπο λειτουργίας της ομάδας.
   Κύριο μέλημα του συντονιστή είναι να δημιουργήσει το κατάλληλο κλίμα εμπιστοσύνης και σεβασμού για την ομαδική εμπειρία και να «εκπαιδεύσει» τους συμμετέχοντες στο να είναι μέλη της ομάδας.
  Πιο συγκεκριμένα στο στάδιο αυτό είναι σημαντικό :
- να γνωριστούν τα μέλη μεταξύ τους
- να διευκρινιστούν οι ανάγκες και οι προσδοκίες των συμμετεχόντων
- να αποσαφηνιστούν οι στόχοι και τα όρια της ομάδας
- να καθοριστούν οι βασικοί κανόνες λειτουργίας της ομάδας

2.  Στάδιο Της Ανάπτυξης

   Περνώντας στο στάδιο της ανάπτυξης, αυξάνονται συνάμα και οι αλληλεπιδράσεις ανάμεσα στα μέλη της ομάδας. Τα άτομα αρχίζουν να νιώθουν πιο οικεία και μιλούν πλέον ανοιχτά για προσωπικά τους θέματα, εκφράζουν συναισθήματα, ιδέες και επιθυμίες.  Αρχίζουν να εμπιστεύονται ο ένας τον άλλον και να δημιουργούν στενότερες σχέσεις. Επίσης, εμφανίζονται οι πρώτες διαφωνίες, αλλά και συγκρούσεις μεταξύ των μελών, καθώς αισθάνονται πιο άνετα με τα συναισθήματα τους.
   Σε αυτό το στάδιο, ο συντονιστής βοηθάει  την ομάδα να
επικεντρωθεί στο κυρίως θέμα που αναπτύσσεται κάθε φορά και το κάθε μέλος μπορεί να αξιοποιήσει τα ερεθίσματα και την ανατροφοδότηση που παίρνει από την ομάδα.Εναλλάσσονται δύο τύποι δουλειάς, η ομαδική και η ατομική, που ανάλογα με την ομάδα καταλαμβάνουν διαφορετική έκταση.

3. Τελικό Στάδιο

   Όταν η ομάδα πλησιάζει στο τέλος της, αναδύονται συναισθήματα που συνδέονται με τον αποχωρισμό. Τα μέλη αρχίζουν  να κάνουν  έναν εσωτερικό «απολογισμό» για το τι έζησαν, τι πήραν, τι δεν πρόλαβαν ή δεν μπόρεσαν να πάρουν. Μπαίνουν έτσι σε μια διαδικασία αποχωρισμού από τα άλλα μέλη και τον συντονιστή. Αυτή η διαδικασία απολογισμού και αποχαιρετισμού είναι αναπόσπαστο κομμάτι της πορείας κάθε ομάδας ανεξαρτήτου είδους  και διάρκειας.
   Ο συντονιστής χρειάζεται να διευκολύνει την έκφραση όλων αυτών των συναισθημάτων και να βοηθήσει τα μέλη να εκτιμήσουν  την πορεία τους μέσα σ’ αυτήν .


ΟΙ ΡΟΛΟΙ ΠΟΥ ΠΑΙΡΝΟΥΝ ΤΑ ΜΕΛΗ ΜΙΑΣ ΟΜΑΔΑΣ
   Σε  όλες τις ομάδες, τα άτομα που συμμετέχουν σε αυτές επιλέγουν διαφορετικούς ρόλους, ανάλογα με το τι πιστεύουν ότι απαιτείται από αυτά και ανάλογα με τις ιδέες που έχουν για τις ικανότητές τους. Οι συνήθεις ρόλοι είναι:
- Ο Αρχηγός έργου (task leader). Eίναι αυτός που καθοδηγεί την εκτέλεση του έργου της ομάδας. Τη συγκαλεί, διαλέγει τα μέλη, θέτει και διαφυλάττει τα όρια.
- Ο Συναισθηματικός οδηγός ( emotional leader).Είναι αυτός που εκφράζει τα περισσότερα συναισθήματα, βοηθά, αλλάζει ο ίδιος, γίνεται πρότυπο για τους άλλους και στήριγμα στη διεργασία της ομάδας.
- Ο Αποδιοπομπαίος τράγος (scapegoat leader). Γίνεται στόχος  επίθεσης των υπολοίπων  μελών (συσπειρώνοντάς τους παράλληλα), φορτώνεται τα αρνητικά στοιχεία ανακουφίζοντας τους άλλους, ζητά συνεχώς διευκρινίσεις (στην πραγματικότητα για λογαριασμό των άλλων) και γενικά λειτουργεί θετικά για την ομάδα, αλλά ίσως όχι τόσο για τον εαυτό του.
- Ο Αμφισβητίας οδηγός (defiant leader). Εκφράζει αμφιθυμία για την συμμετοχή του στην ομάδα, θίγει το θέμα της εξάρτησης και της εξουσίας, συσπειρώνει γύρω του τα άλλα μέλη. Επιλέγει να είναι το προκλητικό μέλος της ομάδας.

   Η παρουσία των ρόλων αυτών, καθώς και η αναγνώρισή τους, μπορεί να αποδειχτεί χρήσιμη στην ομάδα, αλλά δεν θα πρέπει να ταυτίζουμε τα άτομα με τους ρόλους που παίρνουν. Η ομάδα προχωρά,  όταν οι παραπάνω ρόλοι εναλλάσσονται. Ο ρόλος του εκπαιδευτικού- συντονιστή είναι βοηθητικός ώστε να μην παγιωθεί η οποιαδήποτε ταμπέλα στο μαθητή. Χρειάζεται να βλέπει την οποιαδήποτε συμπεριφορά, όσο προκλητική και αν είναι, χρήσιμη μέσα στα πλαίσια της ομαδικής δουλειάς.

   Η ομαδική εργασία μπορεί να προσφέρει πολλά. Η μάθηση μπορεί να είναι διασκεδαστική, ευχάριστη, αλλά ταυτόχρονα πραγματική και να έχει σχέση με τα παιδιά και τις ανάγκες τους.
   Η ομαδική εργασία δίνει την ευκαιρία στα παιδιά να συνεργαστούν με τους εκπαιδευτικούς, να καλλιεργήσουν την αυτοεκτίμηση και την αυτοπεποίθησή τους, να αναπτύξουν δεξιότητες, να δημιουργήσουν στενές σχέσεις και τέλος να προάγουν τον σχηματισμό μιας κοινότητας που ενδιαφέρεται, μοιράζεται και στηρίζει.

Βιβλιογραφία:
1) 205 Βιωματικές ασκήσεις για εμψύχωση ομάδων, Ζάννα Αρχοντάκη- Δάφνη Φιλίππου, εκδόσεις Καστανιώτη
2) Δραματοθεραπεία Μουσικοθεραπεία, Ράνια Ευδοκίμου- Παπαγεωργίου, εκδόσεις ελληνικά Γράμματα
3) Η επιβίωση στις ομάδες, Tom Douglas, εκδόσεις Ελληνικά Γράμματα
4) Στηρίζομαι στα πόδια μου (εγχειρίδιο για τον εκπαιδευτικό), ΕΠΙΨΥ- ΟΚΑΝΑ

 

 
 
 
 

Θέματα για εφήβους & νέους Θέματα για εκπαιδευτικούς Θέματα για γονείς

Ρέθυμνο HOTSoft.gr σχεδιασμός, κατασκευή, Προώθηση ιστοσελίδων, Κρητη SEO. Ρέθυμνο Aσύρματα δίκτυα WiFi, Δομημένη καλωδίωση, έξυπνο σπίτι. Rethymno Website Design, Web Development, Web site Promotion, SEO Crete SEM.
powered by HOTSoft.gr
internet, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες