ΥΙΟΘΕΣΙΑ: Η ΣΗΜΑΣΙΑ ΤΗΣ ΚΑΙ Η ΠΟΡΕΙΑ  ΠΡΟΣ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΤΗΣ 

   Η υιοθεσία είναι ένα μέτρο προστασίας του παιδιού, το οποίο δεν έχει καμία δυνατότητα να μείνει με τη φυσική του οικογένεια. Αυτό μπορεί να οφείλεται είτε σε φυσικούς λόγους (θάνατος, αναπηρία), είτε σε τεχνικούς (οικονομικά προβλήματα). Στο συγκεκριμένο άρθρο θα αναφερθούν χρήσιμες πληροφορίες που αφορούν τη διαδικασία της υιοθεσίας και τους τρόπους πραγματοποίησής της.


   Σαν ανθρώπινη εμπειρία, η υιοθεσία εντοπίζεται σε όλους τους πολιτισμούς, από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα. Κατά την  Ελληνική και Ρωμαϊκή περίοδο, υιοθετούνταν αγόρια για την απόκτηση νομίμων κληρονόμων.  Στην Ελλάδα, πρώτος ο Σόλωνας το 594 π. Χ. εισήγαγε νομοθεσία ώστε να μην εκλείψει η άκληρη οικογένεια. Οι Ρωμαίοι έδωσαν πολιτική χροιά  σε αυτόν το θεσμό, χρησιμοποιώντας τον για την σύναψη συμμαχιών μεταξύ οικογενειών.
   Στη σύγχρονη εποχή, η  πρώτη νομοθεσία για την υιοθεσία απαντάται στη Μασαχουσέτη των Η.Π.Α., όπου το 1851 ψηφίστηκε νόμος για τον συγκεκριμένο θεσμό. Σκοπός του νόμου αυτού ήταν κυρίως να ρυθμίσει την κατάσταση των εκτός γάμου και ορφανών παιδιών, τα οποία συνήθως δίνονταν σε αγρότες. Ο συγκεκριμένος νόμος παρείχε στην ουσία, ένα είδος οικιακών βοηθών στους θετούς γονείς, σε μια κατεξοχήν αγροτική οικονομία – γεγονός που ενισχύθηκε και από την κατάργηση της δουλείας. Τα θετά παιδιά θεωρούνταν παιδιά δεύτερης κατηγορίας και όφειλαν να εργάζονται σκληρά για να ξεπληρώσουν την «καλοσύνη» της θετής οικογένειας τους.
   Στην Αγγλία, ο πρώτος νόμος για την υιοθεσία ψηφίστηκε το 1926 και αποτέλεσε μέτρο επείγουσας ανάγκης για να αντιμετωπιστεί το πρόβλημα της αύξησης των παιδιών εκτός γάμου και των ορφανών παιδιών, εξαιτίας του Α’ Παγκοσμίου πολέμου. Η υιοθεσία εκείνη την εποχή περιβαλλόταν από μυστικότητα, αποτελούσε κοινωνικό στίγμα και θεωρούνταν κατάλληλη κυρίως για τις κατώτερες τάξεις.
   Τα πρώτα 20 χρόνια από το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου πολέμου, η υιοθεσία αποτελούσε μέσο για να αποκτήσουν παιδιά τα άτεκνα ζευγάρια. Οι γιατροί που είχαν να αντιμετωπίσουν ταλαιπωρημένα και απελπισμένα ζευγάρια την πρότειναν όλο και περισσότερο ως λύση, ελπίζοντας ότι θα μπορούσε να βοηθήσει για να στεριώσουν οι ασταθείς γάμοι.
   Από τα τέλη της δεκαετίας του ΄60, ένας νέος τύπος υιοθεσίας αναπτύσσεται. Η υιοθεσία αρχίζει πλέον να θεωρείται μια υπηρεσία παιδικής προστασίας που στόχο έχει κυρίως την εξασφάλιση του συμφέροντος του παιδιού, παρά του άτεκνου ζευγαριού. Στη σημερινή της μορφή αφορά διαπροσωπικές σχέσεις  και δεσμούς. Έτσι λοιπόν, τώρα απευθύνεται σε οικογένειες πρόθυμες και ικανές να προσφέρουν την αγάπη και τη φροντίδα τους σε κάποιο παιδί.

Η σημασία της υιοθεσίας

   Η υιοθεσία είναι μια νομική πράξη, το αποτέλεσμα της οποίας είναι η μεταφορά όλων των γονεϊκών δικαιωμάτων/υποχρεώσεων από τους φυσικούς στους θετούς γονείς.
    Κάθε παιδί αναμένεται να παραμείνει και να αναπτυχθεί με τους γεννήτορες του, όποιοι και αν είναι αυτοί. Κάποια όμως παιδιά, για λόγους που δεν ελέγχουν τα ίδια και που είναι ανεξάρτητοι από τη θέληση τους, αποχωρίζονται τους φυσικούς γονείς τους και έχουν την ανάγκη φροντίδας, προστασίας, αγάπης, στοργής και ασφάλειας.
   Παράλληλα, δεν έχουν τη δυνατότητα να επιλέξουν τα άτομα που θα τα φροντίσουν και καλούνται κατά την κρίση των ενηλίκων, να δημιουργήσουν μια νέα σχέση γονιού-παιδιού. Η ευθύνη είναι εξαιρετικά μεγάλη για εκείνους οι οποίοι εμπλέκονται στην πραγματοποίηση της υιοθεσίας, είτε αυτοί είναι οι ίδιοι οι ενδιαφερόμενοι, είτε οι αρμόδιοι για την διενέργειά της κρατικοί φορείς. Η υιοθεσία είναι μια πολύ σοβαρή απόφαση και συνεπάγεται επιπρόσθετες ευθύνες. Ο ρόλος των θετών γονιών είναι πιο περίπλοκος από εκείνον των βιολογικών και χρειάζεται σκέψη και προετοιμασία.

Τρόποι  υιοθεσίας
   Τα παιδιά δίνονται για υιοθεσία με δύο κυρίως τρόπους:

  • Με την εκούσια συναίνεση των γονέων τους, συνήθως της μητέρας

   Πρόκειται κατά κανόνα για μικρά παιδιά που οι μητέρες τους για διάφορους λόγους δεν είναι σε θέση να τα μεγαλώσουν. Τα παιδιά που εκουσίως δίνονται από τους γονείς τους για υιοθεσία, ανατίθενται στην προστασία μιας κοινωνικής οργάνωσης μέχρι να υιοθετηθούν. Η οργάνωση έχει και την ευθύνη της παρακολούθησης των παιδιών στη θετή οικογένεια μέχρι τη δικαστική αποπεράτωση της υιοθεσίας.

  •  Μέσω του συστήματος παιδικής προστασίας

    Πρόκειται για περιπτώσεις παιδιών  που ανατίθενται στην προστασία μιας κρατικής ή ιδιωτικής κοινωνικής οργάνωσης, όταν κρίνεται ότι δεν είναι προς το συμφέρον τους να παραμείνουν με την οικογένεια τους ή όταν οι γονείς τους τα έχουν εγκαταλείψει. Μερικοί γονείς μπορεί τελικά να συναινέσουν στην υιοθεσία των παιδιών τους, αλλά όταν αρνούνται ή είναι αδιάφοροι, η οργάνωση μπορεί να ζητήσει από το δικαστήριο να αναπληρώσει τη συναίνεση τους. 
   Η οικογενειακή αποκατάσταση των παιδιών που μπορεί να είναι μεγαλύτερης ηλικίας, με αναπηρία, με συναισθηματικά προβλήματα ή με προβλήματα συμπεριφοράς είναι πιο πολύπλοκη από την υιοθεσία μικρότερων παιδιών. Όταν οι κοινωνικοί λειτουργοί εξετάζουν εναλλακτικές λύσεις για τα παιδιά που είναι σε κρατική προστασία προσπαθούν να πάρουν αποφάσεις και να προγραμματίσουν με βάση το συμφέρον του παιδιού.

Νομικό πλαίσιο, προϋποθέσεις και προγράμματα για την υιοθεσία

   Η ελληνική κοινωνία, μέχρι πρόσφατα, ήταν επιφυλακτική απέναντι στην υιοθεσία, με αποτέλεσμα να υπάρχουν πολύ περισσότερα παιδιά διαθέσιμα (για υιοθεσία) από ό,τι ενδιαφερόμενοι θετοί γονείς. Υπήρχε μια προκατάληψη και φόβος ότι αυτά τα παιδιά μπορεί να είχαν προβλήματα υγείας ή «κακής» κληρονομικότητας. Όσοι ενδιαφέρονταν να υιοθετήσουν κάποιο παιδί προσέφευγαν σε συγγενείς ή σε φτωχές πολυμελείς οικογένειες. Τα εκτός γάμου βρέφη υιοθετούνταν από οικογένειες του εξωτερικού ή τοποθετούνταν σε ιδρύματα κλειστής περίθαλψης.
   Σταδιακά, οι προκαταλήψεις έχουν υποχωρήσει, και σήμερα, μαζί με τις αλλαγές στη νομοθεσία, υπάρχουν περισσότερα ζευγάρια που επιδιώκουν να υιοθετήσουν  ένα παιδί από τα διαθέσιμα για υιοθεσία υγιή παιδιά.
   Η νομοθεσία που διέπει την υιοθεσία άρχισε ουσιαστικά με τον Ν.Δ. 4532/1966. , με τον οποίο θεσμοθετείται ρητά ότι η υιοθεσία γίνεται μόνο εφόσον αυτό είναι προς το συμφέρον του παιδιού και ότι για την πραγματοποίησή της απαιτείται η διενέργεια επισταμένης κοινωνικής έρευνας από εξειδικευμένους  κοινωνικούς λειτουργούς.
   Στη συνέχεια ακολούθησαν και άλλα Προεδρικά Διατάγματα με στόχο τη διασφάλιση των δικαιωμάτων του υιοθετημένου  παιδιού και τον καθορισμό των αρμοδιοτήτων των Κοινωνικών Υπηρεσιών, οι οποίες έχουν την ευθύνη. Με την Ευρωπαϊκή Σύμβαση «περί υιοθεσίας παιδιών», η οποία κυρώθηκε από την Ελλάδα το 1980, ολοκληρώθηκε το νομικό πλαίσιο.
   Σύμφωνα με τις κείμενες διατάξεις, η υιοθεσία διενεργείται από τις εξής αρμόδιες υπηρεσίες:
• Οι διευθύνσεις ή τα τμήματα Κοινωνικής Πρόνοιας των Νομαρχιών.
• Το κέντρο βρεφών «ΜΗΤΕΡΑ»
• Το Π.Ι.Κ.Π.Α.
• Ο Εθνικός Οργανισμός Πρόνοιας
• Τα Δημοτικά βρεφοκομεία Αθηνών, Θεσσαλονίκης, Πατρών
• Διευθύνσεις Κοινωνικής Πρόνοιας Αθηνών, Πειραιώς, Θεσσαλονίκης, Πάτρας (για θέματα που αφορούν υιοθεσίες αλλοδαπών – Π.Δ. 193/27.8.1973).

   Την ίδια στιγμή που κάθε χρόνο από τα Πρωτοδικεία της χώρας μας βγαίνουν 600 αποφάσεις για υιοθεσίες παιδιών, παραμένουν εντός των κρατικών ιδρυμάτων - ακόμη και για 5 χρόνια - εκατοντάδες αιτήσεις ανθρώπων που επιθυμούν να γίνουν θετοί γονείς. Είναι χαρακτηριστικό ότι μόνο 80 υιοθεσίες ετησίως διεκπεραιώνονται μέσω της λίστας των 3 κρατικών φορέων παιδικής προστασίας (Κέντρο Βρεφών «ΜΗΤΕΡΑ», ΠΙΚΠΑ, ΕΟΠ) – εκκρεμούν περίπου 400 αιτήσεις – ενώ οι υπόλοιπες 520 αφορούν ιδιωτικές υιοθεσίες που γίνονται με συμφωνία φυσικών και θετών γονέων (ΒΗΜΑ, Δεκέμβριος 2002).

Οι κυριότερες προϋποθέσεις για την ολοκλήρωση της υιοθεσίας είναι:

1. Κατά κανόνα, εκείνος που υιοθετεί πρέπει να είναι ικανός για δικαιοπραξία, να έχει συμπληρώσει το τριακοστό έτος της ηλικίας του και να μην έχει υπερβεί το εξηκοστό. Με απόφαση του δικαστηρίου μπορεί το όριο ηλικίας να μειωθεί  αν, κατά την κρίση του δικαστή, εκείνος που υιοθετεί δεν έχει καμία ελπίδας τεκνογονίας ή αν επιθυμεί να υιοθετήσει τέκνο του συζύγου του.
2. Ο υποψήφιος θετός γονιός πρέπει να είναι μεγαλύτερος από τον  υιοθετούμενο τουλάχιστον κατά 15 χρόνια και όχι περισσότερο από 50. Η διαφορά ηλικίας δεν συντρέχει στην περίπτωση υιοθεσίας παιδιού ενός από τους δύο συζύγους.
3. Ο έγγαμος δεν μπορεί να υιοθετήσει χωρίς τη συναίνεση του συζύγου.
4. Συναίνεση του / των φυσικών γονέων
• Η συναίνεση δεν μπορεί να δοθεί, αν δε μεσολαβήσουν 3 μήνες   από τη γέννηση του παιδιού.
• Αν οι γονείς δε μπορούν να εμφανιστούν στο δικαστήριο, η συναίνεση μπορεί να δοθεί με συμβολαιογραφική πράξη.
• Σε περιπτώσεις αγνώστων γονέων ή για λόγους πνευματικής αναπηρίας, το δικαστήριο αναπληρώνει την προβλεπόμενη διαδικασία συναίνεσης των γονέων.

   Εφόσον πληρούνται οι οριζόμενες από τις κείμενες διατάξεις προϋποθέσεις και ολοκληρωθεί η διαδικασία στο αρμόδιο δικαστήριο, οι θετοί γονείς έχουν οριστικά τη γονική εξουσία, η οποία ανήκε στο φυσικό πατέρα και μητέρα.

Μερικές επιπλέον πληροφορίες και προϋποθέσεις

  • Δεν επιτρέπεται η υιοθεσία ανηλίκων που είναι ήδη υιοθετημένα από άλλον, εκτός αν πρόκειται για διαδοχική υιοθεσία του ίδιου προσώπου και από το σύζυγο αυτού που υιοθέτησε πρώτος.
  • Επιτρέπεται να υιοθετηθούν από το ίδιο πρόσωπο περισσότεροι ανήλικοι με την ίδια πράξη ή διαδοχικά.
  • Συναίνεση του ανηλίκου
    Ο ανήλικος εφόσον έχει συμπληρώσει το δωδέκατο έτος της ηλικίας του συναινεί αυτοπροσώπως στο δικαστήριο, εκτός εάν βρίσκεται σε κατάσταση ψυχικής ή διανοητικής διαταραχής που περιορίζει τη λειτουργία της βούλησης του.

Διαδικασία:
   Η υποβολή δικαιολογητικών γίνεται από τον ενδιαφερόμενο ή τον πληρεξούσιο δικηγόρο στο γραφείο Κοινωνικής Εργασίας για τον έλεγχο τους. Στην περίπτωση που οι φυσικοί γονείς ή ένας από τους δύο είναι αλλοδαπός (χωρίς ελληνική υπηκοότητα) η υιοθεσία είναι διακρατική. Η διεξαγωγή της κοινωνικής έρευνας πραγματοποιείται από τους κοινωνικούς λειτουργούς της εκάστοτε Πρόνοιας.
   Η διαδικασία υιοθεσίας από Ιδρύματα, διεξάγεται σε συνεργασία με τη Διεύθυνση Κοινωνικής Πρόνοιας. Ο απαιτούμενος χρόνος για την ολοκλήρωση της υιοθεσίας ποικίλλει ανάλογα με την περίπτωση. Η χρονική περίοδος για τη διεξαγωγή κοινωνικής έρευνας και υποβολή της έκθεσης στο δικαστήριο (Πρωτοδικείο) διαρκεί από 3 έως 6 μήνες, ανάλογα με την περίπτωση.

Χρήσιμες πληροφορίες και τηλέφωνα που μπορούν να απευθυνθούν οι ενδιαφερόμενοι:

  • Διεύθυνση Πρόνοιας Ρεθύμνου
            Διευθ.: Ζαμπελιου 34, ΤΚ: 74100
            Τηλ.:    28313- 43326
  •  Κοινωνική Υπηρεσία Δήμου Ρεθύμνου
             Διευθ.: Ζυμβρακακη 6, ΤΚ: 74100
             Τηλ.:    28310 – 21307
                         28310 – 21308
  •  Κέντρο Βρεφών «ΜΗΤΕΡΑ»
             Διευθ.: Δημοκρατίας 65, Άγιοι Ανάργυροι Αττικής
             Τηλ.:    210 – 2619700
  • Αναρρωτήριο της Πεντέλης (τέως ΠΙΚΠΑ)
            Διευθ.: Ιπποκράτους 6, Παλαιά Πεντέλη
                        ΤΚ: 15236, Αθήνα
             Τηλ.:    210 – 8030402
  • Εθνικός Οργανισμός Πρόνοιας (ΕΟΠ)
            Διευθ.: Υπαιτιας 6, ΤΚ: 10556, Αθήνα
            Τηλ.:    210 - 3250524

                                                                                    Αναστασία Τζανουδάκη

 
 
 
 

Θέματα για εφήβους & νέους Θέματα για εκπαιδευτικούς Θέματα για γονείς

Ρέθυμνο HOTSoft.gr σχεδιασμός, κατασκευή, Προώθηση ιστοσελίδων, Κρητη SEO. Ρέθυμνο Aσύρματα δίκτυα WiFi, Δομημένη καλωδίωση, έξυπνο σπίτι. Rethymno Website Design, Web Development, Web site Promotion, SEO Crete SEM.
powered by HOTSoft.gr
internet, δίκτυα & τηλεπικοινωνίες